g naar t omrekenen

De gram is de maat van recepten en van de post, en de eenheid waarin de voedingswaarde vrijwel overal gegeven wordt.

Een ton is 1.000 kilogram, en niet de Amerikaanse *short ton* (907 kg) of de Britse *long ton* (1.016 kg). Waar het verschil telt schrijf je «metrische ton».

Van gram naar ton schuift de komma 6 plaatsen naar links, en verder verandert er niets. Geen factor om te onthouden en niets om af te ronden: de cijfers blijven in dezelfde volgorde staan, alleen hun plek verandert.

1.234 g is 0,001234 t — dezelfde cijfers, een stuk opgeschoven. Dat is het waard om te weten, want dit is de enige omrekening die je in één oogopslag controleert: staan er in de uitkomst andere cijfers dan waarmee je begon, dan heeft niet deze omrekening ze veranderd.

Deze pagina rekent met de metrische ton, en die is hier 1000000 g. De Amerikaanse short ton is 907184,74 g, 9,3 % minder; de Britse long ton 1016046,9088 g, 1,6 % meer.

Waar het cijfer vandaan komt bepaalt bijna altijd welke van de drie bedoeld is: vracht, scheepvaart en emissiecijfers rekenen vrijwel overal metrisch, de short ton hoort bij de Amerikaanse industrie en de long ton leeft voort in oudere Britse bronnen. Waar het ondubbelzinnig moet zijn schrijf je „metrische ton" — de enige van de drie namen die niet voor een van de andere door kan gaan.

Gram naar ton is twee keer duizend, niet één keer, en de fout is er maar een van de twee doen. Een cijfer dat 1,4 t zou moeten zijn komt uit als 1.400 t of als 0,0014, en beide zijn een factor duizend fout in een richting die moeilijk op te merken is.

De verdediging is het kilogram opschrijven. Gram naar kilogram, kilogram naar ton, elke stap een zichtbare deling door duizend, is trager en zelfcontrolerend; één onthouden constante van een miljoen is sneller en geeft geen signaal als ze verkeerd onthouden is.

Voertuigemissies zijn het geval dat bijna iedereen tegenkomt. Een waarde van 95 g CO2 per kilometer is bewust een gramgetal — het houdt het getal in twee cijfers zodat je modellen kunt vergelijken — en elk regelgevend of bedrijfstotaal daarop staat in ton.

De reden dat de twee eenheden verschillen is dat ze verschillende vragen beantwoorden. Het gramgetal is een tarief en wordt vergeleken met andere tarieven; het tongetal is een hoeveelheid en wordt bij andere hoeveelheden opgeteld.

Productie ontmoet dezelfde omzetting van de andere kant. Een gegoten onderdeel weegt 12 g, en de vraag die zowel inkoop als verpakkingsafval stellen is hoeveel materiaal dat is over een productierun. Een miljoen stuks van 12 g is 12 t polymeer.

Wat hier aandacht verdient is dat het gewicht per onderdeel meestal afgerond is voordat het vermenigvuldigd wordt. Een onderdeel geregistreerd als 12 g kan 11,6 of 12,4 zijn, een marge van zo’n drie procent, en drie procent van 12 t is 360 kg.

Milieucijfers komen binnen als gram per liter of milligram per liter, en de vergunning of jaarrapportage staat in ton. De omzetting heeft twee vermenigvuldigingen in zich — concentratie maal volume, dan gram naar ton — en het volume is meestal veruit de grootste bron van onzekerheid.

De eenhedenketen is het volledig uitschrijven waard bij zulke grote getallen, want een liter en een kubieke meter verschillen ook een factor duizend. Gram per liter in een volume in kubieke meter, zonder dat iemand de mismatch opmerkt, geeft precies de factor-duizend-fout die deze hele pagina blijft rondcirkelen.

Een ton is voor de meeste gramgetallen de verkeerde eenheid. 250 g is 0,00025 t; 12 g is 0,000012 t. Getallen in die vorm zijn niet in één oogopslag te vergelijken en niet te controleren op een verkeerd cijfer.

De regel die werkt is dezelfde als overal in het metrische stelsel: kies de eenheid die het getal tussen één en duizend zet. Onder een kilogram, gebruik gram; tussen een kilogram en een ton, gebruik kilogram; daarboven, ton.

Een tweecijferig getal vermenigvuldigen met een miljoen geeft een zevencijferig getal en twee cijfers aan kennis. Een auto beoordeeld op 95 g/km stoot ongeveer 1,4 t per jaar uit, niet 1,425 — het derde en vierde cijfer kwamen van de afstand en de exponent, niet van de meting.

Dit is het enige echte aandachtspunt bij een omzetting zonder rekenwerk erin. De komma-verschuiving is exact en behoudt elk gegeven cijfer; wat ze niet kan is zeggen welke van die cijfers ooit betekenisvol waren.

Iedereen die een totaal bouwt uit gepubliceerde coëfficiënten ontmoet alle drie de metrische massa-eenheden in één middag. Brandstoffactoren komen in kilogram CO2 per liter, elektriciteitsfactoren in gram per kilowattuur, materiaalfactoren in ton per ton.

De eerste taak in zo’n berekening is dus de eenheden normaliseren, niet het rekenwerk doen. Zet elke factor om naar één massa-eenheid voordat je iets vermenigvuldigt, schrijf die eenheid boven de kolom.

Het gerapporteerde getal is bijna nooit het einde van de oefening. Het wordt gedeeld: ton per geproduceerde eenheid, per werknemer, per vierkante meter. Die intensiteitscijfers zijn waar een doel of benchmark echt tegen afgezet wordt.

Dat is een argument om het rekenwerk te bewaren. Een totaal van 1.425 t zegt weinig; 1.425 t uit 15.000 eenheden van 95 kg elk zegt iets, en is te controleren en te vergelijken.