inch naar cm omrekenen

Een inch is sinds 1959 precies 25,4 mm. Daarvóór gebruikten de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk licht verschillende inches die pas op de zevende decimaal uiteenliepen — genoeg om bij precisiewerk problemen te geven.

De centimeter is de maat van alledag: lichaamslengte, kledingmaten, papier, meubels. Het is bovendien de enige metrische eenheid zonder rechtstreekse Angelsaksische tegenhanger, en daarom loopt er zoveel omrekening langs.

De factor is 2,54, en die draagt vrijwel niemand met zich mee. Afgerond op 2,5 zit hij er 1,6 % naast — bij kleine getallen onzichtbaar, en rond 100 in een hele eenheid.

Dat is het getal dat je vóór het afronden wilt weten: niet de fout zelf, maar vanaf waar hij ophoudt verwaarloosbaar te zijn. Daaronder is de korte factor de verstandige; daarboven gebruik je het veld hierboven, dat pas afrondt op het moment van afdrukken.

De inch ligt sinds het internationale yard-en-pound-akkoord van 1959 metrisch vast, en in de eenheden van deze pagina komt dat uit op 2,54 cm per inch. Die definitie is exact bij afspraak — ze is niet gemeten, en ze valt ook niet te verfijnen door beter te meten. Het decimale getal hierboven is wél het hele verhaal; aan het eind is er niets weggerond.

Vóór dat akkoord verschilden de Amerikaanse en de Britse versie licht van elkaar, en oude landmeetkundige cijfers dragen de oudere definitie nog steeds mee. Buiten de landmeetkunde ligt het verschil ver onder de nauwkeurigheid waarmee wie dan ook werkt.

De inch heeft geen zelfstandig bestaan meer. Sinds 1959 is hij per overeenkomst tussen de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika exact 25,4 millimeter — een besluit om een rond metrisch getal aan te nemen in plaats van de oude maten tegen elkaar te blijven meten. Daarvoor verschilden een Amerikaanse en een Britse inch in het zevende decimaal.

Eén gevolg loopt door deze hele pagina: een meting in inches is al een metrieke meting, alleen in een ander alfabet geschreven. Omrekenen verliest niets en voegt niets toe. Elke onnauwkeurigheid in het centimetercijfer kwam binnen met de oorspronkelijke rolmaat, niet met het rekenwerk.

Amerikaanse metingen onder een paar meter komen bijna nooit als decimaal binnen. Een lengte is vijf voet tien, een werkblad is 8 voet 6, en geen daarvan is een getal dat je zomaar in een vermenigvuldiging kunt stoppen. Reken de feet eerst om naar inches, tel de losse inches erbij op, en vermenigvuldig dan eenmaal: vijf voet tien is 70 inch en 177,8 cm.

De fout die dit voorkomt, is de inches als decimale breuk van een voet behandelen. 5 ft 10 in lezen als 5,10 ft en vermenigvuldigen met 30,48 geeft 155,4 cm, wat iemand tweeëntwintig centimeter korter is dan wie er bedoeld werd.

Alles gemeten in een Amerikaanse werkplaats wordt opgegeven in halven, kwarten, achtsten en zestienden in plaats van decimalen. Werk de breuk eerst uit voordat je omrekent: een kwart inch is 0,25 × 2,54 = 0,635 cm, drie achtste is 0,9525 cm, drie zestiende is 0,47625 cm. De onhandigheid van die antwoorden is een signaal, geen fout.

Het vertelt je dat de centimeter de verkeerde eenheidsgrootte is voor deze meting. Dezelfde drie cijfers in millimeter zijn 6,35, 9,525 en 4,7625, getallen die een metrieke leverancier op het zien af herkent. Kwam het inchcijfer van gereedschap of een dikte, reken dan om naar millimeter.

Schermdiagonalen zijn nergens metrisch geworden. Een televisie van 55 inch is 55 inch in Berlijn en in Tokio, en de doos drukt misschien helemaal geen centimetercijfer af. De diagonaal is 139,7 cm, maar het getal dat bepaalt of hij past, is de breedte: een 16:9-scherm op die diagonaal is ongeveer 121,8 cm breed en 68,5 cm hoog, plus wat de rand en de standaard toevoegen.

Dezelfde gewoonte geldt voor monitoren, tablets en telefoons. Reken de diagonaal om voor een gevoel van de grootte, en zoek dan de breedte en hoogte op in de specificaties in plaats van ze af te leiden, want de verhouding is niet altijd 16:9.

Kleding is waar inches overleven op een Europees etiket. Spijkerbroeken worden overal verkocht als 32 × 34, en beide getallen zijn inches: een taille van 81,3 cm en een binnenbeenlengte van 86,4 cm. Overhemdboorden werken andersom — een boord van 15,5 inch is 39,4 cm, en Europese overhemden staan gewoon gelabeld als 39 of 40.

Schoenen zijn de uitzondering die verrast, want geen van beide schalen is in inches of centimeter. Britse en Amerikaanse maten stappen een derde inch, ongeveer 8,5 mm; Europese maten stappen twee derde centimeter, ongeveer 6,7 mm. Twee schalen met verschillende stapgrootte en verschillend beginpunt kunnen niet met één factor omgerekend worden.

Hier verdient de omzetting zichzelf terug en kost de fout geld. Een Amerikaans keukenapparaat is 36 inch breed, wat 91,4 cm is, en een Europese keuken is gebouwd rond eenheden van 60 cm — de Amerikaanse koelkast past niet in de opening en geen duwen verandert dat. Een Amerikaans queen-matras is 60 × 80 inch, oftewel 152,4 × 203,2 cm, tegen een Europese 160 × 200.

De gewoonte die dit voorkomt, is de ruimte omrekenen voordat je het object omrekent. Meet de opening in centimeter, trek de speling af die de montage-instructies vragen, en reken dan pas de aanbieding om.

Sommige dingen zijn bijna even groot en zijn dat net niet, en die zijn het waard om zorgvuldig om te rekenen. US Letter is 8,5 × 11 inch, oftewel 21,59 × 27,94 cm, tegen A4 op 21,0 × 29,7 cm — Letter is zes millimeter breder en achttien millimeter korter. Een document voor de een opgemaakt, drukt met een verschoven marge op de ander.

Deuropeningen vertellen hetzelfde verhaal op grotere schaal. Een standaard Amerikaanse binnendeur is 36 × 80 inch, oftewel 91,4 × 203,2 cm; een gangbare Britse is 762 × 1.981 mm. Alles dat door een deuropening moet, vraagt om de diagonaal van de opening in plaats van de breedte, en dat is de moeite waard om te controleren voordat de bank op de trap staat.