km naar mi omrekenen

De kilometer is de maat van de wegen in vrijwel de hele wereld, op de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk na. Wie hem omrekent leest meestal een kaart of het reglement van een wedstrijd.

Een mijl is 1.760 yard, een getal dat teruggaat op de duizend Romeinse dubbelpassen en dat in de zestiende eeuw per wet op de furlong is afgestemd. Het zijn precies 1.609,344 meter.

De factor is 0,621371, en die draagt vrijwel niemand met zich mee. Afgerond op 0,62 zit hij er 0,22 % naast — bij kleine getallen onzichtbaar, en rond 1.000 km een hele eenheid.

Dat is het getal dat je vóór het afronden wilt weten: niet de fout zelf, maar vanaf waar hij ophoudt verwaarloosbaar te zijn. Daaronder is de korte factor de verstandige; daarboven gebruik je het veld hierboven, dat pas afrondt op het moment van afdrukken.

De mijl ligt sinds het internationale yard-en-pound-akkoord van 1959 metrisch vast, en in de eenheden van deze pagina komt dat uit op 1,609344 km per mijl. Die definitie is exact bij afspraak — ze is niet gemeten, en ze valt ook niet te verfijnen door beter te meten. Het decimale getal hierboven is wél het hele verhaal; aan het eind is er niets weggerond.

Vóór dat akkoord verschilden de Amerikaanse en de Britse versie licht van elkaar, en oude landmeetkundige cijfers dragen de oudere definitie nog steeds mee. Buiten de landmeetkunde ligt het verschil ver onder de nauwkeurigheid waarmee wie dan ook werkt.

Vermenigvuldigen met 0,6 is de bekendste en de slechtste van de drie. De echte factor is 0,621371, dus zit 0,6 er 3,4 procent naast: prima voor 5 km, waar het een tiende mijl kost, en niet prima voor een rit van 300 km, waar het tien mijl verbergt. De fout is proportioneel, wat betekent dat hij precies groeit waar je stopt met controleren.

Halveren en er een achtste bij optellen is beter en niet moeilijker. De helft van een kilometercijfer plus een achtste ervan is 0,625 ervan, wat 0,58 procent te hoog is — een fout van zo’n zes mijl per duizend. Voor 80 km is dat 40 plus 10, wat 50 mijl geeft tegen een echte 49,71. Over elke afstand die iemand op een dag rijdt, komen de vuistregel en de rekenmachine tot op de dichtstbijzijnde mijl overeen.

Opeenvolgende Fibonacci-getallen zetten om tussen de twee eenheden. 5 km is ongeveer 3 mijl, 8 km ongeveer 5, 13 km ongeveer 8, 21 km ongeveer 13, 34 km ongeveer 21. Dit is geen bedachte ezelsbrug; het valt uit de verhouding tussen opeenvolgende termen die naar 0,6180 convergeren, wat toevallig een half procent onder de echte 0,6214 zit.

Dat halve procent is het precisieplafond, en de reeks bereikt het snel: 8 km is 4,97 mijl tegen de 5 die je zou zeggen, 13 km is 8,08 tegen 8, 21 km is 13,05 tegen 13, 34 km is 21,13 tegen 21. De ene zwakke stap is de eerste, waar 5 km eigenlijk 3,107 mijl is en het 3 noemen 3,4 procent te laag is. Begin bij 8 en de truc is beter dan de meeste mensen nodig hebben.

De mijl is geen gemeten grootheid. Hij is sinds de internationale yard-en-pond-overeenkomst van 1959 exact 1.609,344 meter, toen de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Afrika het eens werden over een yard van exact 0,9144 m en de mijl, voet en inch daaruit lieten volgen. Daarvoor verschilden een Amerikaanse mijl en een Britse mijl in het zevende decimaal, wat landmeters iets uitmaakte en verder niemand.

De omzetting vanaf kilometers heeft dus helemaal geen meetfout erin. Eén kilometer is exact 1.000 gedeeld door 1.609,344 mijl, een decimaal dat niet eindigt, en elke afwijking tussen twee omzetters is een afrondingsbeslissing onderweg naar het scherm. Verschillen twee antwoorden in het vierde decimaal, dan heeft een van beide een factor afgekapt voor de vermenigvuldiging in plaats van erna.

De afstanden op een Europees bord zijn hele kilometers, wat betekent dat hun mijlequivalenten dat nooit zijn. 50 km/h in de bebouwde kom is 31 mph, 80 km/h op een landweg is 50 mph, 100 km/h is 62 mph en de Franse en Duitse 130 km/h is 81 mph. Het ene paar de moeite waard om te onthouden is 80 km/h en 50 mph, want ze liggen dicht genoeg dat een bestuurder gewend aan 50 mph beide als dezelfde regel kan behandelen.

Afstandsborden zijn makkelijker want precisie doet er niet toe: een bord met 240 km tot de volgende stad is 149 mijl, en weten dat het "ongeveer 150" is, was het hele doel van het bord. Waar bestuurders de mist ingaan is brandstof en actieradius, waar de eenheden samengesteld zijn — liter per 100 km tegen mijl per gallon keert de breuk zowel om als zet hij om, en de twee getallen bewegen tegengesteld.

Wegatletiek is bijna overal metrisch en de mijlcijfers zijn allemaal onhandig. Een 5K is 3,107 mijl, een 10K is 6,214, een halve marathon op 21,0975 km is 13,109, en de marathon op 42,195 km is 26,219 — de 26,2 op elke bumpersticker. Alleen de 5K en 10K zijn rond in het systeem waarin ze zijn vastgesteld, en geen ervan is rond in mijlen.

De marathon is het interessante geval omdat het metrische getal de vertaling is, niet het origineel. De afstand werd in 1921 door de internationale federatie vastgesteld op 26 mijl 385 yard, wat exact 42.194,988 meter is; 42,195 km is dat cijfer naar boven afgerond met twaalf millimeter. Een onhandig getal in beide systemen, en onhandig omdat het van een bepaald parcours geërfd is in plaats van gekozen.

Een auto geadverteerd op 148.000 km is een auto met 91.963 mijl, en het psychologische verschil tussen die twee getallen is een groot deel van waarom deze omzetting gezocht wordt. Ronde getallen steken in beide richtingen slecht over: 100.000 km is 62.137 mijl en 100.000 mijl is 160.934 km, dus betekent geen enkele mijlpaal van het ene systeem iets in het andere, en een auto net onder de 100.000 in het ene is onopvallend in het andere.

Onderhoudsintervallen dragen hetzelfde probleem met een scherpere rand. Een schema geschreven als elke 15.000 km is elke 9.321 mijl, en een eigenaar die dat afrondt naar 10.000 mijl rijdt elke keer 7 procent voorbij het interval. Rond onderhoudsafstanden naar beneden af bij het omzetten, niet naar het dichtstbijzijnde handige getal — het interval was een limiet, geen schatting.

Op zee en in de lucht is een mijl een andere eenheid. De zeemijl is exact 1.852 meter, zo’n 15 procent langer dan de landmijl op een wegwijzer, en hij bestaat omdat het één boogminuut breedtegraad is — wat een afstand op een zeekaart rechtstreeks aan de rand van de kaart afleesbaar maakt. Een snelheid van één zeemijl per uur is een knoop, dus zijn knopen en mijl per uur ook niet uitwisselbaar.

Niets op deze pagina gaat over die eenheid, en de reden om het te vermelden is dat "mijl" alleen ambigu is in precies één context: alles met een boot, een vliegtuig of een kustlijn. Een marifoonbericht dat zichtbaarheid in mijlen opgeeft, bedoelt zeemijlen. Een wegwijzer nooit. Komt de bron van een zeekaart of een vliegplan, dan is 1,609 de verkeerde factor en 1,852 de juiste.

Liter per 100 km en mijl per gallon zijn niet dezelfde grootheid in andere eenheden — de een is volume over afstand en de ander afstand over volume, dus is de omzetting een deling in plaats van een vermenigvuldiging en bewegen de twee getallen tegengesteld. Een goed cijfer is laag in metrisch en hoog in imperial. Deel 235,2 door de liter per 100 km voor Amerikaanse mijl per gallon: 7 l/100 km is 33,6 mpg, en 5 l/100 km is 47,0.

De deler verandert met de gallon, en daar gaat het mis. Een Amerikaanse gallon is 3,785 liter en een imperial gallon 4,546, dus is de imperial constante 282,5 in plaats van 235,2 — 7 l/100 km is 40,4 imperial mpg tegen 33,6 Amerikaans. Twintig procent uit elkaar, hetzelfde woord, en een auto beschreven als veertig op de gallon is een andere auto afhankelijk van aan welke kant van de Atlantische Oceaan de test geschreven werd.