TB naar GB omrekenen

Een terabyte is duizend miljard bytes, oftewel 10¹². Een schijf die als 1 TB verkocht wordt heeft precies dat: de ruimte die lijkt te ontbreken is onenigheid over eenheden en geen tekort.

Een gigabyte is een miljard bytes, in de decimale betekenis die schijffabrikanten, databundels en videogroottes hanteren.

Van terabytes naar gigabytes schuift de komma 3 plaatsen naar rechts, en verder verandert er niets. Geen factor om te onthouden en niets om af te ronden: de cijfers blijven in dezelfde volgorde staan, alleen hun plek verandert.

1.234 TB is 1234000 GB — dezelfde cijfers, een stuk opgeschoven. Dat is het waard om te weten, want dit is de enige omrekening die je in één oogopslag controleert: staan er in de uitkomst andere cijfers dan waarmee je begon, dan heeft niet deze omrekening ze veranderd.

De fabrikant verkocht je 1.000.000.000.000 bytes en zette 1 TB op de doos, en beide uitspraken zijn exact. Tera is het SI-prefix voor 10¹², hetzelfde prefix dat hetzelfde betekent op een terawatt en een terahertz, en opslagcapaciteit wordt al decimaal opgegeven van lang voor iemand zich zorgen maakte over het alternatief. Een schijf van 2 TB is 2.000 GB en een schijf van 500 GB is precies de helft van een terabyte.

Het getal op je scherm is kleiner omdat het met een andere deler berekend is, niet omdat het op een andere schijf gemeten is. Die onderscheiding is de hele inhoud van deze pagina: er is geen capaciteit verdwenen, er is niets gereserveerd voor de fabrikant, en geen enkele herformattering zal het verschil terughalen — want er is geen verschil om terug te halen, alleen twee eenheden gedrukt met dezelfde drie letters.

Neem de bytentelling en deel driemaal door 1.024. 1.000.000.000.000 ÷ 1.024 = 976.562.500. Nog eens delen: 953.674,32. Nog eens: 931,32. Dat laatste cijfer is een telling gibibytes — eenheden van 1.073.741.824 bytes elk — en Windows drukt het af met het label GB, wat waar de indruk van verdwenen ruimte vandaan komt.

In één stap geeft hetzelfde antwoord: 1.000.000.000.000 ÷ 1.073.741.824 = 931,32. Het tekort tegen 1.000 is 6,9 procent van het decimale cijfer, en het is vast. Een schijf van 2 TB toont 1.862,6; een schijf van 500 GB toont 465,7; een telefoon van 256 GB toont 238,4. Elk daarvan is het label vermenigvuldigd met 0,9313, en heb je het patroon eenmaal gezien, dan zijn de getallen niet meer verrassend.

Het verschil is geen constant aantal bytes; het is een percentage dat opstapelt bij elke genomen stap 1.024-tegen-1.000. Een kibibyte is 2,4 procent groter dan een kilobyte, een mebibyte 4,9 procent groter dan een megabyte, een gibibyte 7,4 procent groter dan een gigabyte, en een tebibyte 10 procent groter dan een terabyte. Elke stap vermenigvuldigt de vorige verhouding opnieuw met 1,024.

Daarom is het effect nauwelijks merkbaar op een geheugenkaart en onmiskenbaar op een schijf. Niemand onderzoekt een kaart van 32 GB die 29,8 toont, maar een array van 12 TB die 10,9 rapporteert oogt alsof er meer dan een terabyte verdwenen is — en het is dezelfde 1,024 nog eenmaal toegepast. Verwacht dat het gerapporteerde cijfer zo’n 93 procent van het label is op gigabyteschaal en zo’n 91 procent op terabyteschaal.

Sluit dezelfde schijf aan op een Mac en hij rapporteert 1 TB. macOS ging over naar decimale rapportage in Mac OS X 10.6, dus deelt het door 1.000 en komen zijn getallen overeen met het label en de factuur. Windows bleef door 1.024 delen terwijl het KB, MB, GB en TB bleef afdrukken, wat de ene beslissing is die het meest verantwoordelijk is voor de verwarring rond dit paar.

Linux-gereedschappen zitten aan beide kanten en zeggen meestal welke ze bedoelen. De meeste rapporteren standaard in eenheden op basis van 1.024 en accepteren een vlag voor machten van tien, en de betere drukken KiB, MiB en GiB af zodat de lezer het kan zien. Zijn twee gereedschappen het over een schijf oneens met zo’n zeven of negen procent, dan is de deler de verklaring, en de snelste manier om het te beslechten is om de ruwe bytentelling te vragen, die elk van hen zal geven.

Los van de herlabeling heeft een geformatteerd volume echt minder bruikbare ruimte dan de schijf capaciteit heeft, en het is de moeite waard de twee uit elkaar te houden. Het filesystem schrijft toewijzingsstructuren, een inode- of recordtabel en een journaal, wat op een terabytevolume oploopt tot een paar gigabyte. Sommige filesystemen reserveren standaard een percentage voor bevoorrecht gebruik. Fabrikanten leveren op een systeemschijf vaak een verborgen herstelpartitie mee, doorgaans tientallen gigabytes.

Solid-state-schijven verliezen nog een onzichtbare plak: de controller houdt reserveblokken aan voor wear levelling, afgetrokken van de ruwe flash voor het label wordt gezet. Bij elkaar opgeteld gedraagt een schijf van 1 TB die 931 GB capaciteit en zo’n 900 GB vrije ruimte toont bij nieuw zich normaal. Een schijf van 1 TB die 850 GB toont, heeft iets anders erop, en dat is een vraag om te stellen in plaats van een eenhedenvraag.

Uitgedrukt in de gigabytecijfers waarin dingen daadwerkelijk opgegeven worden: een terabyte is 1.000 GB, dus bevat het rond de 330 uur HD-video op de zo’n 3 GB per uur die streamingdiensten publiceren, of ongeveer 140 uur op 4K. Moderne games zijn vaak 100 GB of meer, wat minder dan tien ervan op een schijf van 1 TB zet — de reden dat consoleopslag zo snel volloopt ondanks dat het genereus klinkt.

Foto’s en documenten registreren nauwelijks in vergelijking. Bij 4 MB per telefoonfoto bevat een terabyte een kwart miljoen ervan; een raw-bestand van een serieuze camera is 25 tot 50 MB, dus bevat dezelfde schijf twintig- tot veertigduizend. Loopt een terabyte vol, dan is het antwoord bijna altijd video of games, en de rekenkunde hierboven is meestal genoeg om te achterhalen welke zonder te kijken.

De gewoonte die het waard is aan te nemen, is eenmalig bewust om te zetten en te weten welk systeem elk getal produceerde dat je vergelijkt. Vermenigvuldig het terabyte-label met 1.000 voor het decimale gigabyte-cijfer, of met 931,3 voor wat een binair tellend systeem zal tonen. Een schijf binnen een procent of twee van beide is precies zoals geadverteerd.

Zit een cijfer ruim buiten beide, dan zijn de eenheden niet langer de verklaring. Een capaciteit substantieel onder 93 procent van het label betekent dat iets ruimte inneemt — een herstelpartitie, een systeemvolume, snapshots of eerdere versies die het filesystem bewaart. Die zijn allemaal vindbaar, en ze scheiden van de weergaverekenkunde is wat een vaag gevoel van vermiste ruimte omzet in iets specifieks om naar te kijken.