Wat is een 3MF-bestand?

3MF is een container: een omhulsel voor stromen die door iets anders zijn gecodeerd. Het bewaart vormen en coördinaten in plaats van beeldpunten en blijft daardoor scherp op elk formaat — een logo op billboardgrootte verliest niets. Het wordt gebruikt voor 3D-printen.

De extensie is .3mf en de volledige naam 3D Manufacturing Format. Allebei zeggen ze minder dan wat het bestand kan bevatten, en daar gaat de rest van deze pagina over.

3MF Consortium bracht het in 2015 uit. De specificatie is 3MF Core Specification.

De leeftijd is om een praktische reden interessant: hoe ouder een formaat, hoe meer programma’s de tijd hebben gehad om het te leren.

Ze is volledig gepubliceerd, dus wie het formaat wil uitvoeren kan dat uit het document doen in plaats van door te kijken hoe anderen het doen. Daarom duikt het in zo veel programma’s op, en daarom gaan bestanden van twintig jaar geleden nog steeds open. Openbaar is niet hetzelfde als royaltyvrij: waar een formaat een codec omhult, is de octrooilicentie een aparte vraag waarop de standaard geen antwoord geeft.

3MF bewaart zijn inhoud precies. Opnieuw opslaan verandert niets, dus je kunt het zo vaak openen, bewerken en wegschrijven als je wilt zonder dat er schade opstapelt — en dat is wat er een werkformaat van maakt in plaats van een afleverformaat.

PrusaSlicer, Cura en Microsoft 3D Builder lezen het, en de meeste programma’s van dezelfde soort ook.

Als een bestand niet opengaat ligt het zelden aan het formaat — vaker is het programma ouder dan het formaat. Converteren naar iets ouders is de betrouwbare weg eromheen, en daarvoor is de rest van deze site bedoeld.

Geen enkele browser leest het.

Dat is veruit de meest voorkomende reden om het te converteren: niet dat het formaat slecht is, maar dat de plek waar je het bestand wilt tonen het niet kan lezen.

3MF is bedoeld om te openen en te wijzigen. Houd het bestand in dit formaat zolang het werk loopt, en exporteer eruit wanneer er een afgeronde versie nodig is.

STL dateert uit 1987 en bevat alleen een lijst driehoeken: geen eenheden, geen kleur, geen materialen, geen metadata. Elk van die weglatingen werd een dagelijks probleem toen 3D-printen het prototypelab verliet, en 3MF verscheen in 2015 om ze op te lossen.

Een 3MF legt zijn eenheid vast, zodat een model niet vijfentwintig keer te groot kan aankomen. Het draagt kleur- en materiaaltoewijzingen, houdt meerdere objecten met hun posities bij zodat een plaat met twaalf onderdelen als één bestand opent, en kan zelfs printinstellingen naast de geometrie bewaren.

Een 3MF is een OPC-pakket — hetzelfde containerprincipe als DOCX en XLSX — met XML die het model beschrijft, plus optionele onderdelen voor materialen, thumbnails en fabrikant-specifieke uitbreidingen. Hernoem het naar .zip en het opent gewoon.

Die keuze levert drie dingen op: compressie, waardoor een mesh doorgaans een fractie is van de equivalente STL; uitbreidbaarheid, zodat een printerfabrikant eigen data kan toevoegen zonder lezers te breken die het negeren; en een thumbnail, waardoor een map 3MF-bestanden voorbeelden toont waar een map STL-bestanden identieke grijze icoontjes laat zien.

STL staat alles toe: gaten, omgekeerde normalen, zelfdoorsnijdingen, oppervlakken zonder dikte. Een slicer moet dan raden wat bedoeld was, en daar beginnen de meeste mislukte prints.

De 3MF-specificatie eist manifold geometrie — elke rand gedeeld door precies twee driehoeken, consistente oriëntatie, geen ontaarde vlakken. Een correcte schrijver produceert een printbaar model of weigert, wat het probleem terugbrengt naar het programma dat het maakte in plaats van naar de printer.

Traagheid, en een flinke portie ervan. Bijna veertig jaar aan modelbibliotheken is STL. Elke tutorial noemt STL. Elke slicer, viewer en meshtool sinds 1990 leest STL, en een formaat dat alles leest is lastig te verdringen door iets dat alleen maar beter is.

De richting is niettemin duidelijk. Prusa, Bambu en andere actuele slicers gebruiken 3MF als hun eigen projectformaat, wat mensen dus daadwerkelijk delen wanneer ze een «printklaar» bestand met steunmateriaal en instellingen publiceren.

Dit veroorzaakt echte verwarring. Een 3MF geëxporteerd vanuit een modelleerprogramma is een model. Een 3MF opgeslagen als project vanuit PrusaSlicer, Bambu Studio of Orca bevat het model plus de volledige configuratie van die slicer — printerprofiel, filament, steunmateriaal — in fabrikant-specifieke uitbreidingen.

Een projectbestand geopend in een andere slicer laadt meestal alleen de geometrie en negeert de rest, soms met een waarschuwing en soms stilzwijgend. Zijn de instellingen het punt, dan moet het bestand in de slicer geopend worden die het schreef.

Naar STL gaat alles behalve de geometrie verloren: eenheden, kleur, materialen, objectplaatsing, instellingen, metadata. De vorm blijft exact behouden, want beide slaan driehoeken op, en de omzetting is alleen de moeite waard wanneer iets in de keten geen 3MF accepteert.

De andere kant op wordt niets verzonnen. Een STL omgezet naar 3MF is een 3MF zonder kleur, zonder materialen en met welke eenheid je ook opgeeft — een verpakkingsupgrade, geen herstel.

Gebruik 3MF voor alles met meer dan één onderdeel, meer dan één kleur, of instellingen die het bewaren waard zijn; voor een plaat die je gerangschikt wilt ontvangen; en voor alles wat je over drie jaar nog print.

Gebruik STL bij een dienst of bibliotheek die erom vraagt, wanneer de software van de ontvanger onbekend en oud is, of wanneer het model een enkel grijs object is zonder extra informatie. Het blijft de veilige laagste gemene deler die het al sinds 1987 is.