B naar GB omrekenen

Een byte is acht bits, en dat stond niet altijd vast: de eerste computers gebruikten er zes, zeven of negen. Acht won omdat er een teken in past en omdat het getal netjes in helften uiteenvalt.

Een gigabyte is een miljard bytes, in de decimale betekenis die schijffabrikanten, databundels en videogroottes hanteren.

Van bytes naar gigabytes schuift de komma 9 plaatsen naar links, en verder verandert er niets. Geen factor om te onthouden en niets om af te ronden: de cijfers blijven in dezelfde volgorde staan, alleen hun plek verandert.

1.234 B is 0,000001234 GB — dezelfde cijfers, een stuk opgeschoven. Dat is het waard om te weten, want dit is de enige omrekening die je in één oogopslag controleert: staan er in de uitkomst andere cijfers dan waarmee je begon, dan heeft niet deze omrekening ze veranderd.

Exacte bytegetallen komen van gereedschap dat weigert af te ronden: stat en ls -l, een Content-Length-header, de groottekolom in een objectopslag, een logregel over een upload. Geen daarvan probeert leesbaar te zijn — ze melden wat het bestandssysteem daadwerkelijk vasthoudt, vandaar dat het getal tien of elf cijfers lang is.

Die exactheid is de reden om daarvandaan te beginnen in plaats van vanaf een vriendelijker getal. Het bytegetal is het bestand; elke andere weergave van de grootte is een afgeronde vertaling ervan, en de vertalingen zijn het onderling oneens.

De gigabyte op deze pagina is 1.000.000.000 bytes, dus de omzetting is de komma negen plaatsen naar links schuiven. Dit is de gewone SI-betekenis van het voorvoegsel — dezelfde giga als in gigahertz — en het is wat schijffabrikanten, netwerkaanbieders en telefoonabonnementen allemaal bedoelen.

De concurrerende conventie deelt driemaal door 1.024 en komt uit op 1.073.741.824 bytes, correct gibibyte genoemd. Dat is zo’n 7,4 procent meer, dus hetzelfde bytegetal levert twee antwoorden op die ongeveer een veertiende verschillen. Geen van beide is fout; fout, en gewoon, is het tweede getal afdrukken en GB noemen.

De fabrikant leverde 1.000.000.000.000 bytes, precies één terabyte in het decimale systeem van de doos. Windows deelt dat getal driemaal door 1.024, komt uit op 931,32, en schrijft daar GB achter. Alle bytes zijn er nog; het zijn dezelfde hoeveelheid onder twee namen.

Dat het als schandaal leest komt doordat nergens op het scherm staat welk systeem gebruikt wordt. macOS stapte in 2009 over op de decimale conventie, dus dezelfde schijf in een Mac meldt bijna 1.000 GB, en wie beide gezien heeft neemt aan dat een van de twee liegt.

Twee plafonds komen vaak genoeg voor in dit bereik om op het zicht te herkennen. Een 32-bit geheel getal met teken loopt vast op 2.147.483.647, dus rond 2,15 GB falen oude uploadendpoints en verouderde archiefformaten — meestal geen duidelijke melding, vaker een grootte die naar een negatief getal omslaat.

Het tweede is 4.294.967.295 bytes, één byte onder 4 GiB, het grootste bestand dat FAT32 aankan. Dat is het bestandssysteem op de meeste usb-sticks en camerakaartjes bij verkoop, en waarom een dvd-image van 4,7 GB niet op een lege stick van 64 GB past.

Een gigabyte is ongeveer een uur video op standaarddefinitie, of tweehonderd foto’s op de grootte die een telefoon produceert. Een enkellaagse dvd bevat 4,7 GB decimaal — anders geteld is dat 4,38 GiB, wat waarom brandsoftware zo vaak meldt dat een image van 4,7 GB niet op een schijf van 4,7 GB past.

De schaal is het onthouden waard, want elke stap is een factor duizend en mensen onderschatten dat gewoonlijk. Duizend megabyte naar de gigabyte, duizend gigabyte naar de terabyte.

Voor het delen loont het te weten welk bytegetal je hebt. Bestandssystemen wijzen opslag toe in hele blokken — meestal 4.096 bytes — dus een bestand van 100 bytes gebruikt toch een heel blok. stat en ls -l melden de logische lengte; du meldt wat toegewezen is.

Bij één bestand is het verschil onzichtbaar; bij een broncodeboom of een e-mailarchief met honderdduizenden kleine bestanden loopt het op tot gigabytes. Een sparse bestand meldt juist een veel grotere lengte dan het inneemt, want reeksen nullen zijn nooit echt geschreven.

Groepeer de cijfers van rechts in drieën en tel de groepen. De cijfers links van de laatste drie groepen zijn de hele gigabytes: 12.884.901.888 wordt 12,884 GB, en 987.654.321 wordt 0,987 GB. Negen cijfers rechts afknippen is de hele bewerking.

Om een antwoord te controleren tegen wat een Windows-machine toont, trek er ongeveer 7 procent af — 12,88 GB is ruwweg 12,0 in de eenheden die die machine gebruikt. Op terabyteschaal is dezelfde aanpassing zo’n 9 procent.