GiB naar TB omrekenen

Een gibibyte is 1.073.741.824 bytes, ongeveer 7 % meer dan een gigabyte. Windows meet in gibibytes maar noemt ze «GB», en daarin zit het hele raadsel van de verdwenen ruimte.

Een terabyte is duizend miljard bytes, oftewel 10¹². Een schijf die als 1 TB verkocht wordt heeft precies dat: de ruimte die lijkt te ontbreken is onenigheid over eenheden en geen tekort.

De factor is 0,001074, en die draagt vrijwel niemand met zich mee. Afgerond op 0,00107 zit hij er 0,35 % naast — bij kleine getallen onzichtbaar, en rond 1.000 GiB een hele eenheid.

Dat is het getal dat je vóór het afronden wilt weten: niet de fout zelf, maar vanaf waar hij ophoudt verwaarloosbaar te zijn. Daaronder is de korte factor de verstandige; daarboven gebruik je het veld hierboven, dat pas afrondt op het moment van afdrukken.

Eén GiB is 1.024 van de eenheid eronder; één GB is 1.000. Op deze pagina is dat het verschil tussen 0,0011 TB en 0,001 TB — 7,4 % — en het gat groeit bij elke stap omhoog: op een foto een verwaarloosbare afronding, op een harde schijf een zichtbaar stuk.

Hierin zit het raadsel van de verdwenen opslag volledig. Een schijf die als terabyte verkocht wordt bevat in decimale eenheden precies wat erop staat; Windows telt hem daarna in binaire eenheden maar houdt de decimale naam aan, en daar krimpt het getal zonder dat er iets weg is. macOS telt deze eenheden sinds 10.6 decimaal, en daarom kan dezelfde schijf op twee computers twee maten lijken.

Eén gibibyte is 1.073.741.824 bytes; die waarde delen door een biljoen (de decimale terabyte) geeft 0,00107374... TB. De vermenigvuldigingsfactor van GiB naar TB is dus ongeveer 0,0010737, wat betekent dat je duizend GiB nodig hebt om ruwweg 1,074 TB te vullen — niet de 1,000 TB die je zou verwachten als beide systemen hetzelfde telden.

Dat verschil van bijna 7,4 procent op deze schaal is groter dan op kleinere stappen van de ladder, en het is precies waarom een schijf die het besturingssysteem in GiB rapporteert een ander getal geeft dan de terabyte-capaciteit op de doos.

Een besturingssysteem of hypervisor die het totale RAM of de toegewezen opslag van een virtuele machine in GiB rapporteert, en je wilt dat getal vergelijken met een capaciteitsclaim in TB die een leverancier decimaal telt. Dat is de situatie waarin dit paar daadwerkelijk gebruikt wordt.

Serverbeheerders lopen hier het vaakst tegenaan: een cluster met 64 GiB per node vergelijken met een opslagbudget van "10 TB" dat een leverancier decimaal prijst, vraagt om deze omzetting voordat de twee getallen eerlijk naast elkaar staan.

De betrouwbaarste manier is eerst naar bytes gaan: vermenigvuldig het aantal GiB met 1.073.741.824, en deel dat resultaat door 1.000.000.000.000. Voor 500 GiB geeft dat 536.870.912.000 bytes, ofwel 0,537 TB.

Direct vermenigvuldigen met de samengestelde factor 0,0010737418 werkt ook en is sneller als je een rekenmachine bij de hand hebt, maar de tussenstap via bytes is minder foutgevoelig als je het met de hand doet.

Om precies 1 TB te vullen heb je 931,32 GiB nodig, niet 1.000. Dat is het getal achter de klacht "mijn schijf van 1 TB toont maar 931 GB" — het besturingssysteem telt in GiB en noemt het bij de verkeerde naam, terwijl de fabrikant decimaal adverteert.

Diezelfde 931,32 is de reden dat een geheugentoewijzing van "1.000 GiB" in een cloudconsole vaak als 1,07 TB gefactureerd wordt zodra de leverancier terugschakelt naar decimale eenheden voor de rekening.

Deel het aantal GiB door 931 voor een snelle schatting van het aantal TB, in plaats van de exacte factor te onthouden. 2.000 GiB gedeeld door 931 geeft ongeveer 2,15 TB, wat dicht bij het exacte antwoord van 2,1475 TB ligt.

Voor iets dat op een factuur staat of tegen een quotum getoetst wordt, gebruik de exacte factor of laat de rekenmachine het werk doen; de vuistregel is bedoeld om snel te checken of een getal in de juiste orde van grootte zit.

De schoonste omzetting is GiB naar TiB, waar de factor een simpel 1/1.024 is. Wil je alleen weten hoeveel opslagcapaciteit iets inneemt zonder het tegen een decimaal geprijsd product af te zetten, dan is TiB vaak het eerlijkere doel dan TB.

Moet het getal uiteindelijk naast een decimaal geprijsde capaciteit staan — een cloudfactuur, een schijfspecificatie — dan is deze omzetting naar TB de juiste, en is het de moeite waard om in de uitleg te vermelden welk systeem je gebruikte, zodat niemand later denkt dat er opslag verdwenen is.