Wat is een ODG-bestand?

ODG is een container: een omhulsel voor stromen die door iets anders zijn gecodeerd. Het bewaart vormen en coördinaten in plaats van beeldpunten en blijft daardoor scherp op elk formaat — een logo op billboardgrootte verliest niets. Het wordt gebruikt voor bewerken en logo's en lijntekeningen.

De extensie is .odg en de volledige naam OpenDocument Graphics. Allebei zeggen ze minder dan wat het bestand kan bevatten, en daar gaat de rest van deze pagina over.

OASIS bracht het in 2005 uit. De specificatie is ISO/IEC 26300.

De leeftijd is om een praktische reden interessant: hoe ouder een formaat, hoe meer programma’s de tijd hebben gehad om het te leren.

Ze is volledig gepubliceerd, dus wie het formaat wil uitvoeren kan dat uit het document doen in plaats van door te kijken hoe anderen het doen. Daarom duikt het in zo veel programma’s op, en daarom gaan bestanden van twintig jaar geleden nog steeds open. Openbaar is niet hetzelfde als royaltyvrij: waar een formaat een codec omhult, is de octrooilicentie een aparte vraag waarop de standaard geen antwoord geeft.

Een ODG-bestand is niet tot één pagina beperkt, en dat telt bij het converteren naar iets dat dat wel is: één omzetting levert één bestand op met daarin één pagina — de eerste, tenzij de omzetter je laat kiezen welke.

ODG bevat een tekening: vormen op een vlak in plaats van tekst in een stroom.

Daaruit volgt hoe het converteert: de tekst loopt opnieuw af, dus paginanummers zijn een eigenschap van het resultaat en niet van het bestand.

ODG legt de onderdelen van een beeld apart neer in plaats van samengerekend — dat maakt het een werkbestand. Bijna elk formaat waarnaar het converteert legt ze samen, en dat is niet terug te draaien: bewaar het origineel met lagen.

LibreOffice Draw leest het, en de meeste programma’s van dezelfde soort ook.

Als een bestand niet opengaat ligt het zelden aan het formaat — vaker is het programma ouder dan het formaat. Converteren naar iets ouders is de betrouwbare weg eromheen, en daarvoor is de rest van deze site bedoeld.

Geen enkele browser leest het.

Dat is veruit de meest voorkomende reden om het te converteren: niet dat het formaat slecht is, maar dat de plek waar je het bestand wilt tonen het niet kan lezen.

ODG is bedoeld om te openen en te wijzigen. Houd het bestand in dit formaat zolang het werk loopt, en exporteer eruit wanneer er een afgeronde versie nodig is.

ODG is wat LibreOffice Draw opslaat: een paginagebaseerde vectortekening met vormen, verbindingslijnen, tekstvakken, afbeeldingen en lagen. Net als de rest van de OpenDocument-familie is het een ZIP van XML, dus de tekening is leesbare tekst.

Draw zit ergens tussen een diagramtool en een pagina-opmaakprogramma in, wat verklaart waarom het lastig te beschrijven is en waarom de meesten het per ongeluk tegenkomen.

Diagrammen met verbindingslijnen die vastzitten. Teken een stroomdiagram, verbind twee vakken, verplaats er één, en de lijn volgt — onopmerkelijk klinkend tot je een stroomdiagram in een tekstverwerker hebt geprobeerd te onderhouden. Organigrammen, netwerkdiagrammen en plattegronden zijn zijn natuurlijke terrein.

Het verwerkt ook paginagebaseerde lay-out op een manier die de tekstverwerker niet kan: posters, certificaten, etiketten, plaatsindelingen — alles waar objecten op exacte coördinaten moeten staan in plaats van te stromen.

Draw opent PDF-bestanden en maakt ze bewerkbaar — tekst wordt tekstvakken, grafiek wordt objecten, en het resultaat is aan te passen en terug te exporteren naar PDF. Het nuttigste dat de toepassing doet, en bijna niemand weet ervan.

De grenzen zijn echt. De reconstructie is bij ontworpen materiaal bij benadering, tekst wordt op vreemde plekken opgesplitst. Voor een typefout herstellen of een datum bijwerken op een document waarvan de bron kwijt is, is het echt de snelste gratis route.

Dit is de praktische zwakte van het formaat. LibreOffice en OpenOffice lezen het; verder vrijwel niets. Niet Illustrator, niet Inkscape naar behoren, niet Microsoft Office.

Een ODG is dus een werkbestand, geen verstuurbaar bestand. Wie er eentje ontvangt zonder LibreOffice zit vast, en het antwoord is altijd exporteren in plaats van uitleggen.

PDF voor alles definitiefs: behoudt de vectoren, drukt scherp af op elke grootte, opent overal. SVG wanneer de tekening naar een webpagina of ander vectorprogramma gaat — Inkscape, Figma en Illustrator lezen allemaal SVG.

PNG alleen wanneer een plaatje nodig is in plaats van een tekening. Dat legt de resolutie permanent vast.

Een tekening heeft geen reflow, dus een vervangen lettertype verplaatst dingen: een label loopt over zijn vak heen, een bijschrift lijnt niet meer uit.

De betrouwbare oplossing is tekst omzetten naar contouren vóór het exporteren naar SVG. Voor PDF-export sluit LibreOffice standaard de lettertypen in, dus die vraag komt daar niet op.

Is de tekening bestemd voor het web, werk dan vanaf het begin in SVG in een tool die het native spreekt. Heen en weer gaan tussen ODG en SVG verliest telkens iets.

Is de tekening een diagram dat in documenten leeft, dan is ODG een redelijke master: verbindingslijnen en pagina’s overleven, en de PDF-export is uitstekend.