m naar mi omrekenen

Sinds 1983 is de meter gedefinieerd als de afstand die het licht in 1/299.792.458 seconde aflegt. Hij is geen voorwerp meer: de platina staaf in de kluis bij Parijs is met pensioen.

Een mijl is 1.760 yard, een getal dat teruggaat op de duizend Romeinse dubbelpassen en dat in de zestiende eeuw per wet op de furlong is afgestemd. Het zijn precies 1.609,344 meter.

De factor is 0,000621, en die draagt vrijwel niemand met zich mee. Afgerond op 0,00062 zit hij er 0,22 % naast — bij kleine getallen onzichtbaar, en rond 1.000 m een hele eenheid.

Dat is het getal dat je vóór het afronden wilt weten: niet de fout zelf, maar vanaf waar hij ophoudt verwaarloosbaar te zijn. Daaronder is de korte factor de verstandige; daarboven gebruik je het veld hierboven, dat pas afrondt op het moment van afdrukken.

De mijl ligt sinds het internationale yard-en-pound-akkoord van 1959 metrisch vast, en in de eenheden van deze pagina komt dat uit op 1609,344 m per mijl. Die definitie is exact bij afspraak — ze is niet gemeten, en ze valt ook niet te verfijnen door beter te meten. Het decimale getal hierboven is wél het hele verhaal; aan het eind is er niets weggerond.

Vóór dat akkoord verschilden de Amerikaanse en de Britse versie licht van elkaar, en oude landmeetkundige cijfers dragen de oudere definitie nog steeds mee. Buiten de landmeetkunde ligt het verschil ver onder de nauwkeurigheid waarmee wie dan ook werkt.

Een mijl is 1.609,344 meter en de 1500 is de afstand die het vaakst voor een mijl wordt aangezien. Het tekort is 109,344 m, wat op een standaard baan van 400 m iets meer dan een kwart ronde is — veel te veel om de twee als uitwisselbaar te behandelen, en net dichtbij genoeg dat de 1500 al decennia de bijnaam "metrische mijl" draagt. Op wereldniveau ligt het verschil tussen de twee records rond de zeventien seconden.

Dezelfde bijna-miss loopt door de oudere afstanden. Een halve mijl is 804,672 m tegen de moderne 800, en de imperial 880 yards was die langere race; een kwart mijl is 402,336 m tegen de 400. In elk geval is de metrische afstand de kortere, wat waarom tijden gezet op imperial banen naar beneden werden aangepast toen de records werden overgezet, en waarom een levensbeste uit de jaren zestig niet vergelijkbaar is met een van vandaag zonder te weten welke race het was.

Het weg- en baanprogramma is doorgaand metrisch, en de mijlcijfers ervoor zijn de moeite waard omdat Amerikaanse wedstrijdlijsten en trainingsplannen dat meestal niet zijn. Vijfduizend meter is 3,107 mijl, tienduizend is 6,214, de halve marathon op 21.097,5 m is 13,109 en de marathon op 42.195 m is 26,219. De "en 385 yards" van de marathon is het stukje voorbij de 26 mijl, wat 352 m is.

Geen daarvan is een rond getal in mijlen, en die asymmetrie is de hele vorm van de geschiedenis van de sport: de metrische afstanden werden gekozen en de mijlcijfers zijn wat eruit valt. Het is de moeite waard de twee dichtstbijzijnde ankers te onthouden in plaats van de exacte getallen — een 5 km is iets meer dan drie mijl, een 10 km is iets meer dan zes — en het veld hierboven alleen te gebruiken als een cijfer daadwerkelijk gepubliceerd of ingevoerd moet worden.

Afstanden worden eenmalig omgezet en tempo elke sessie, dus is het de rekenkunde waard om paraat te hebben. Een tempo per kilometer wordt een tempo per mijl door met 1,609 te vermenigvuldigen: vijf minuten per kilometer is 8:03 per mijl, viereneenhalf is 7:14, vier vlak is 6:26. Andersom deel je: een tempo van zeven minuten per mijl is 4:21 per kilometer en zes minuten is 3:44.

De stap waar mensen fout gaan is de laatste. 4:30 vermenigvuldigen met 1,609 betekent 4,5 vermenigvuldigen, niet 4,30, en het antwoord 7,242 moet gelezen worden als zeven minuten plus 0,242 minuut — 14,5 seconden — in plaats van als zeven minuten veertien komma twee. De cijfers na de dubbele punt als decimalen behandelen is de meest voorkomende tempofout, en op het tempo van 4:30 hierboven is dat zo’n negentien seconden per mijl waard, meer dan de meeste trainingsbanden breed zijn.

World Athletics onderhoudt wereldrecords voor de mijl en voor geen enkele andere niet-metrische afstand. Dat is de reden dat een metrische sport deze omzetting überhaupt nodig heeft: mijlraces worden gelopen, geratificeerd en gemeld naast de 1500, en een loper die resultaten van beide leest, houdt twee schalen tegelijk vast. De vier-minutengrens, doorbroken door Roger Bannister in mei 1954, is waar die uitzondering vandaan komt eerder dan een technisch argument.

Wegatletiek behield hem ook, vooral in de Verenigde Staten, waar een wegmijl een echt evenement is met echte deelnemersvelden in plaats van een curiositeit. Het praktische gevolg voor iemand met een metrische achtergrond is dat een mijltijd en een 1500-tijd niet vergelijkbaar zijn door te schalen: de extra 109 m wordt aan het eind van een zware inspanning gelopen, dus kost het meer dan zijn aandeel van de afstand. Omzettingstabellen tussen de twee bestaan precies om die reden, en ze zijn niet lineair.

Een machine ingesteld op mijlen en een plan geschreven in meters is de alledaagse versie van dit probleem, en het faalt stil omdat beide getallen plausibel ogen. Een sessie van 6 × 800 m is 6 × 0,497 mijl, en de machine op elke keer een halve mijl instellen voegt 28 m toe over de hele sessie — verwaarloosbaar. Instellen op 0,8 mijl in plaats daarvan voegt 486 m per herhaling toe, wat de sessie in iets heel anders verandert.

Hetzelfde geldt voor snelheid. Een loopband in mijl per uur op 10,0 is 16,09 km/h, wat 3:44 per kilometer is; de metrisch ogende 16 op een machine ingesteld op kilometers is 3:45 en een heel andere inspanning dan 10 km/h. Controleer de eenheid op het scherm voor de eerste herhaling in plaats van erna, en kan een machine schakelen, schakel hem dan naar de eenheid waarin het plan geschreven is en laat hem daar staan.

Elk gecertificeerd wegparcours is gemeten in meters, welke eenheid de bewegwijzering ook gebruikt. De meting gebeurt langs de kortste route die een loper legaal zou kunnen nemen, met een fiets met een gekalibreerde teller, en er wordt met opzet een factor van één op duizend ter voorkoming van een te kort parcours bijgeteld — dus wordt een gecertificeerde marathon uitgezet tot minstens 42.237 m in plaats van 42.195. Een parcours dat te kort bleek, zou elke prestatie erop ongeldig maken, en de extra 42 m is de verzekering daartegen.

Mijlmarkeringen op zo’n parcours zijn dus posities afgeleid van een metrische meting, geplaatst op 1.609,344 m, 3.218,688 m enzovoort. Daarom komen ze zelden precies overeen met een gps-horloge, en waarom de discrepantie gestaag groeit in plaats van te springen: het horloge meet het daadwerkelijk gelopen pad, dat langer is dan de kortste lijn, en het verschil stapelt zich op bij elke bocht.

De omzetting is exact en de invoer bijna nooit. Een route getekend op een kaart, een afstand van een telefoon, een pad geschat op basis van bewegwijzering — allemaal dragen ze een fout van minstens een half procent, en satellietpositiebepaling onder bomen of tussen gebouwen kan over een korte afstand meerdere procenten fout zitten. 3.000 m omzetten naar 1,86411 mijl publiceert vijf decimalen bovenop een cijfer waarvan het eerste decimaal al onzeker is.

Twee decimalen is het verstandige plafond voor alles gemeten in plaats van gedefinieerd, en één is genoeg voor een gesprek. Behoud de volle precisie alleen waar het metercijfer zelf exact en vastgesteld is: een baanwedstrijd, een gecertificeerd parcours, een recordafstand. Dat zijn de gevallen waar het mijlcijfer echt 3,10686 is en geen schatting — en buiten de atletiek is een afstand in meters in plaats van kilometers meestal een teken dat iemand al eens heeft omgezet.