Wat is een 3GP-bestand?

3GP is een container: een omhulsel voor stromen die door iets anders zijn gecodeerd. Het wordt gebruikt voor telefoons.

De extensie is .3gp en de volledige naam 3GPP Multimedia. Allebei zeggen ze minder dan wat het bestand kan bevatten, en daar gaat de rest van deze pagina over.

3GPP bracht het in 2001 uit.

De leeftijd is om een praktische reden interessant: hoe ouder een formaat, hoe meer programma’s de tijd hebben gehad om het te leren.

Ze is volledig gepubliceerd, dus wie het formaat wil uitvoeren kan dat uit het document doen in plaats van door te kijken hoe anderen het doen. Daarom duikt het in zo veel programma’s op, en daarom gaan bestanden van twintig jaar geleden nog steeds open. Openbaar is niet hetzelfde als royaltyvrij: waar een formaat een codec omhult, is de octrooilicentie een aparte vraag waarop de standaard geen antwoord geeft.

Het gaat overal nog open en oudere programma’s schrijven het nog, maar er wordt niets nieuws meer omheen gebouwd. Converteer wat je wilt bewaren en kies het niet voor iets dat vandaag begint.

Meestal bevat het H.263, H.264 en AMR. Dit onderscheid zit achter de meeste «waarom speelt dit niet af»-vragen: twee bestanden met dezelfde extensie kunnen totaal verschillende coderingen bevatten, en een speler die de ene weigert kan prima uit de voeten met de andere.

Het verklaart ook waarom van container wisselen vaak snel en verliesvrij is terwijl van codec wisselen geen van beide is. Dezelfde stroom in een andere doos leggen schrijft de doos opnieuw; hercoderen schrijft het beeld opnieuw.

3GP kan meerdere geluidssporen en een opbouw waarmee het kan beginnen af te spelen voordat het volledig is aangekomen bevatten.

Dat telt vooral bij het converteren: wat het doel niet kan bevatten valt weg, meestal zonder waarschuwing.

VLC en FFmpeg lezen het, en de meeste programma’s van dezelfde soort ook.

Als een bestand niet opengaat ligt het zelden aan het formaat — vaker is het programma ouder dan het formaat. Converteren naar iets ouders is de betrouwbare weg eromheen, en daarvoor is de rest van deze site bedoeld.

Maar een deel van de browsers leest het.

Waar de ondersteuning ongelijk is, is een tweede formaat ernaast het gebruikelijke antwoord: de browser pakt wat hij begrijpt en niemand valt buiten de boot.

3GP is bedoeld om door te geven, niet om in te werken. Er een bewerken kan en is zelden prettig; de verstandige weg loopt via de bron en een nieuwe export.

De terugkerende klachten: buiten het eigen terrein is de ondersteuning ongelijk.

Niets daarvan is een reden om het formaat te mijden. Het zijn de dingen die je beter kent voordat een ervan je verrast, en dat is een andere en een nuttigere bewering.

3GP werd in 2001 vastgelegd voor mobiele netwerken die bandbreedte in tientallen kilobits maten. Het is een uitgeklede verwant van MP4 — dezelfde containerfamilie, beperkt tot de codecs die een telefoon van die tijd zonder hulp kon decoderen.

De bestanden die nu nog bestaan, zijn de video’s die mensen tussen ongeveer 2003 en 2010 opnamen op een Nokia, een Sony Ericsson of een klaptelefoon. Ze duiken nu op uit geheugenkaartjes, oude back-ups en mappen die van een telefoon zijn gekopieerd voordat die werd weggegooid.

Doorgaans 176 bij 144 pixels, soms 320 bij 240, op tien of vijftien beelden per seconde, met spraakgeoptimaliseerd geluid van een paar kilobits. Dat is kleiner dan een moderne miniatuur, en het is geen fout in het bestand — het is wat de apparatuur vastlegde.

Niets kan dat verbeteren. Het detail is nooit vastgelegd, en beelden vergroten levert alleen een waziger versie van hetzelfde op. Wat een omzetting wél oplevert, is een bestand dat afspeelt.

De ondersteuning is stilletjes verdwenen. Browsers spelen geen 3GP af, telefoongalerijen doen dat over het algemeen ook niet, en de meeste huidige montageprogramma’s importeren het niet. VLC doet het wel.

De oorzaak zit in de codecs, niet in de container: H.263 en vroeg MPEG-4-beeld met AMR-spraakgeluid zijn formaten waarvoor al jaren niets meer ondersteuning uitlevert.

MP4 met H.264 is het doel. Het speelt af op elke telefoon, televisie en browser zonder iets te installeren, en dat zal over tien jaar nog steeds zo zijn.

Behoud de originele resolutie in plaats van op te schalen. Een video van 176 bij 144 vergroot naar 720 is hetzelfde beeld, zachter, in een bestand vijf keer zo groot. Zet eenmalig om, op een royale bitrate, en bewaar de bronbestanden.

Deze opnames dragen AMR, een spraakcodec die een menselijk stemkanaal modelleert in plaats van een signaal. Stemmen komen herkenbaar door; muziek en omgevingsgeluid komen er slecht doorheen, want er is geen stemkanaal om te modelleren.

Ook dat herstelt niets. Het is goed om vooraf te weten dat een opname van een schoolconcert onbeluisterbaar blijft — de telefoon kon dat nooit fatsoenlijk vastleggen.

3G2 is hetzelfde idee voor CDMA-netwerken — Amerikaanse providers uit die periode — met kleine verschillen in details en toegestane codecs. Dezelfde gereedschappen lezen beide.

MP4 is de bovenliggende standaard, en de reden dat een 3GP soms afspeelt waar dat niet verwacht wordt: de container is nauw genoeg verwant dat sommige software hem als een MP4 met ongewone inhoud behandelt. Hernoemen naar .mp4 is het proberen waard.

Kopieer de hele kaart of back-upmap in plaats van losse bestanden te selecteren, want de video staat vaak naast een miniatuur en soms een apart geluidsbestand, en de datum staat vaak alleen in de bestandsnaam of mapstructuur.

Zet dan een paar bestanden om en bekijk ze voordat je honderden omzet. Noteer de datums ergens duurzaam zolang je de originele map nog hebt — een omgezette MP4 draagt de datum die de omzetting schreef.