inch naar mm omrekenen

Een inch is sinds 1959 precies 25,4 mm. Daarvóór gebruikten de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk licht verschillende inches die pas op de zevende decimaal uiteenliepen — genoeg om bij precisiewerk problemen te geven.

De millimeter is de maat van technische tekeningen en productbladen: een heel aantal millimeters volstaat voor vrijwel alles wat machinaal gemaakt wordt, en er is geen decimaalteken dat bij het overtypen zoekraakt.

De factor is 25,4, en die draagt vrijwel niemand met zich mee. Afgerond op 25 zit hij er 1,6 % naast — bij kleine getallen onzichtbaar, en rond 100 in een hele eenheid.

Dat is het getal dat je vóór het afronden wilt weten: niet de fout zelf, maar vanaf waar hij ophoudt verwaarloosbaar te zijn. Daaronder is de korte factor de verstandige; daarboven gebruik je het veld hierboven, dat pas afrondt op het moment van afdrukken.

De inch ligt sinds het internationale yard-en-pound-akkoord van 1959 metrisch vast, en in de eenheden van deze pagina komt dat uit op 25,4 mm per inch. Die definitie is exact bij afspraak — ze is niet gemeten, en ze valt ook niet te verfijnen door beter te meten. Het decimale getal hierboven is wél het hele verhaal; aan het eind is er niets weggerond.

Vóór dat akkoord verschilden de Amerikaanse en de Britse versie licht van elkaar, en oude landmeetkundige cijfers dragen de oudere definitie nog steeds mee. Buiten de landmeetkunde ligt het verschil ver onder de nauwkeurigheid waarmee wie dan ook werkt.

Eén inch is precies 25,4 millimeter, sinds 1959 vastgelegd in de internationale overeenkomst die de Amerikaanse en Britse lengte-eenheden definitief aan het metrisch stelsel koppelde. Dat betekent dat 3 inch niet "ongeveer" 76,2 mm is, maar exact — er valt niets te verbeteren aan de precisie door beter te meten, want het is een afspraak en geen gemeten waarde.

Voor Nederlandse hobbyisten en vakmensen is dit een van de meest gebruikte omzettingen, want inch duikt overal op waar Amerikaans of Brits gereedschap, materiaal of gereedschapsmaat betrokken is, terwijl elke Nederlandse tekening of schuifmaat in millimeter werkt.

Amerikaans ijzerwaren gebruikt inch-fracties voor schroefdraad en boutmaten: een 1/4-inch bout is 6,35 mm, een 3/8-inch is 9,525 mm en een 1/2-inch is 12,7 mm. Het verschil tussen 9,5 mm en 9,525 mm lijkt verwaarloosbaar, maar op een pluggat of een lagerpassing zit de speling precies in die honderdsten.

Een boor besteld op het gewone metrische getal van 9,5 mm past daardoor merkbaar losser in een gat bedoeld voor een 3/8-inch bout dan een boor die daadwerkelijk op 9,525 mm gezet is — de vuistregel op de bouwmarkt is de inch-fractie als artikelnaam behandelen en het millimetergetal alleen gebruiken om te checken of een bestaand onderdeel in een bestaande opening past.

Een schermdiagonaal in inch — 24 inch, 27 inch, 32 inch — wordt zelden naar millimeter omgezet voor de diagonaal zelf, maar de eenheid inch duikt ook op bij resolutie: 300 dpi (dots per inch) betekent driehonderd pixels per 25,4 mm, dus heeft een afbeelding die 10 cm breed moet worden afgedrukt 10 gedeeld door 2,54 keer 300, ofwel 1.181 pixels nodig.

Deze rekensom is precies waarom een afbeelding die er op het scherm scherp uitziet, bij de drukker vaak te weinig pixels blijkt te hebben — de omzetting tussen inch en millimeter zit verstopt in de dpi-waarde en wordt makkelijk over het hoofd gezien.

Een langspeelplaat is 12, 10 of 7 inch in elke taal, en die maten worden zelden naar millimeter vertaald omdat de inch-naam de gangbare aanduiding is gebleven. Fietsbanden noemen hun maat ook in inch — 26, 27,5, 29 — terwijl de maat die daadwerkelijk bepaalt of een band op een velg past de bead-seat-diameter in millimeter is, dus is een 29-inch wiel en een 700C-wiel allebei 622 mm en hetzelfde velgmaat onder twee namen.

Bij het bestellen van een band is het dus zaak niet klakkeloos van de inch-naam naar millimeter te rekenen en die waarde te gebruiken om compatibiliteit te bepalen — de juiste vergelijking gaat via de bead-seat-diameter die apart op de band en de velg vermeld staat.

Vermenigvuldig het aantal inch met 25 voor een snelle schatting, en tel er voor elke vijf inch nog eens twee millimeter bij voor de nauwkeurigheid. 8 inch keer 25 is 200, plus ongeveer 3,2 voor de correctie geeft 203,2 mm — het exacte antwoord.

Voor precisiewerk, waar een halve millimeter al te veel speling is, gebruik de volledige factor 25,4 in plaats van de afgeronde 25 — het verschil loopt op tot bijna 4 mm bij een lengte van tien inch, genoeg om een pasvorm te laten mislukken.

Nederland is volledig metrisch, maar de bouwmarkt, de fietsenmaker en de doe-het-zelver blijven inch-maten tegenkomen omdat internationaal gereedschap, schroefdraad en velgmaten van oorsprong Amerikaans of Brits zijn en hun naamgeving nooit is omgezet. Elke keer dat een specificatie in inch komt en de rest van het project in millimeter werkt, is deze omzetting de eerste stap.

Anders dan bij lichaamslengte of televisiediagonalen, waar de inch-waarde vaak zelfstandig blijft bestaan als naam, is bij schroeven en gaten de millimeterwaarde uiteindelijk wat telt voor de pasvorm — de inch-naam is het label waaronder je koopt, het millimetergetal is de maat waarmee je controleert.