TiB naar B omrekenen

Een tebibyte is 1.024 gibibyte. De afstand tot de terabyte groeit bij elke trede: 2,4 % bij kilo, 4,9 % bij mega, 7,4 % bij giga en 10 % bij tera.

Een byte is acht bits, en dat stond niet altijd vast: de eerste computers gebruikten er zes, zeven of negen. Acht won omdat er een teken in past en omdat het getal netjes in helften uiteenvalt.

Deze kant op is het een vermenigvuldiging, en wel met een heel getal: één tebibyte is 1.099.511.627.776 bytes, precies, en 1.099.511.627.776 is de definitie en geen meting die er dichtbij kwam.

Daarmee is het een van de weinige omrekeningen die je uit je hoofd kunt doen, en de uitkomst is controleerbaar: deel terug en je moet precies op je begingetal uitkomen, zonder rest die je moet wegpraten.

Eén TiB is 1.024 van de eenheid eronder; één TB is 1.000. Op deze pagina is dat het verschil tussen 1099511627776 B en 1000000000000 B — 10 % — en het gat groeit bij elke stap omhoog: op een foto een verwaarloosbare afronding, op een harde schijf een zichtbaar stuk.

Hierin zit het raadsel van de verdwenen opslag volledig. Een schijf die als terabyte verkocht wordt bevat in decimale eenheden precies wat erop staat; Windows telt hem daarna in binaire eenheden maar houdt de decimale naam aan, en daar krimpt het getal zonder dat er iets weg is. macOS telt deze eenheden sinds 10.6 decimaal, en daarom kan dezelfde schijf op twee computers twee maten lijken.

Eén tebibyte is 1.099.511.627.776 bytes — 1.024 tot de vierde macht, exact. Om van TiB naar bytes te gaan vermenigvuldig je simpelweg met dat getal: 3 TiB wordt 3.298.534.883.328 bytes, een getal van dertien cijfers waar niemand naar kijkt en meteen het patroon "3 TiB" herkent.

Deze omzetting komt vrijwel uitsluitend voor in technische contexten: een systeem dat capaciteit in TiB rapporteert, en een script of database die het exacte bytegetal nodig heeft om ermee te rekenen of het op te slaan.

Wanneer Windows of macOS een schijf- of geheugencapaciteit rapporteert in wat zij "TB" noemen maar eigenlijk in machten van 1.024 tellen, is het onderliggende bytegetal precies wat deze omzetting oplevert. Een schijf die het systeem toont als "3,64 TB" is in werkelijkheid ongeveer 4 TiB — 4.398.046.511.104 bytes, de ronde binaire waarde achter de decimaal ogende weergave.

Dat is de omgekeerde route van hoe de meeste mensen een capaciteitsgetal tegenkomen: ze zien het afgeronde TiB- of "TB"-getal op het scherm en willen weten hoeveel bytes daar exact achter zitten, meestal om te controleren of een bestand van een bekende byte-grootte er echt in past.

Het verschil met de decimale terabyte is bijna 10 procent: 1 TiB is 1.099.511.627.776 bytes tegenover 1.000.000.000.000 bytes voor 1 TB. Verwar je de twee bij het invullen van een systeem dat het exacte bytegetal verwacht, dan zit je er honderd miljard bytes naast — ruim 93 GiB, genoeg om een limiet echt te laten falen.

Het is dus de moeite waard om, voordat je deze omzetting gebruikt, te bevestigen dat de bron werkelijk tebibyte bedoelde en niet de decimale terabyte die toevallig hetzelfde label draagt op sommige productbladen.

Deel het resulterende bytegetal terug door 1.099.511.627.776 en vergelijk het met het oorspronkelijke TiB-getal. 3.298.534.883.328 gedeeld door 1.099.511.627.776 geeft precies 3, wat bevestigt dat er onderweg geen cijfer is weggevallen.

Bij een handmatige berekening met een lang getal als de vermenigvuldigingsfactor is dit een waardevolle stap, want een enkele typefout in een getal van dertien cijfers is makkelijk te maken en moeilijk te zien zonder terug te rekenen.

De meeste toepassingen hebben geen exact bytegetal nodig en zijn beter af met de tebibyte- of terabytewaarde zelf voor weergave aan een gebruiker. Deze omzetting is voor het specifieke moment waarop een systeem — een databaseveld, een API-parameter, een validatiescript — het exacte getal verwacht en geen eenheid begrijpt.

Programmeertalen die met grote gehele getallen werken (64-bit integers) kunnen dit bytegetal probleemloos aan; let wel op dat JavaScript's standaard getaltype boven ongeveer 9 biljard exact begint te haperen, wat bij tebibyte-schaal nog ruim buiten bereik ligt maar bij grotere aggregaten relevant kan worden.

Veel software gebruikt het label "TB" voor wat technisch een tebibyte is, zonder onderscheid te maken — dat is waar deze omzetting nuttig wordt: als je weet dat een systeem in werkelijkheid binair rekent ondanks het decimale label, geeft deze rekensom het correcte bytegetal in plaats van het bytegetal dat je zou krijgen door simpelweg met een biljoen te vermenigvuldigen.

Twijfel je of een specifiek getal decimaal of binair bedoeld is, kijk dan naar de herkomst: geheugen- en bestandssysteemrapportage is vrijwel altijd binair, terwijl marketingmateriaal en factureringsgetallen vrijwel altijd decimaal zijn.