TB naar TiB omrekenen

Een terabyte is duizend miljard bytes, oftewel 10¹². Een schijf die als 1 TB verkocht wordt heeft precies dat: de ruimte die lijkt te ontbreken is onenigheid over eenheden en geen tekort.

Een tebibyte is 1.024 gibibyte. De afstand tot de terabyte groeit bij elke trede: 2,4 % bij kilo, 4,9 % bij mega, 7,4 % bij giga en 10 % bij tera.

De factor is 0,909495, en die draagt vrijwel niemand met zich mee. Afgerond op 0,91 zit hij er 0,06 % naast — bij kleine getallen onzichtbaar, en rond 10.000 TB een hele eenheid.

Dat is het getal dat je vóór het afronden wilt weten: niet de fout zelf, maar vanaf waar hij ophoudt verwaarloosbaar te zijn. Daaronder is de korte factor de verstandige; daarboven gebruik je het veld hierboven, dat pas afrondt op het moment van afdrukken.

Eén TiB is 1.024 van de eenheid eronder; één TB is 1.000. Op deze pagina is dat het verschil tussen 1,0995 TB en 1 TB — 10 % — en het gat groeit bij elke stap omhoog: op een foto een verwaarloosbare afronding, op een harde schijf een zichtbaar stuk.

Hierin zit het raadsel van de verdwenen opslag volledig. Een schijf die als terabyte verkocht wordt bevat in decimale eenheden precies wat erop staat; Windows telt hem daarna in binaire eenheden maar houdt de decimale naam aan, en daar krimpt het getal zonder dat er iets weg is. macOS telt deze eenheden sinds 10.6 decimaal, en daarom kan dezelfde schijf op twee computers twee maten lijken.

Een schijf verkocht als 4 TB bevat vier biljoen bytes, en de fabrikant bedoelt precies dat. Windows neemt diezelfde vier biljoen bytes en deelt door 1.099.511.627.776, want dat noemt het een terabyte, en komt uit op 3,638. Daarna formatteert het het volume, wat een fractie van een procent kost, en drukt 3,63 TB af.

Negen procent is groot genoeg dat mensen redelijkerwijs een defect vermoeden. Het is geen van beide, en de test gaat snel: de exacte bytetelling in de schijfeigenschappen hoort op of net boven vier biljoen te liggen. Is dat zo, dan is de schijf de maat die verkocht werd en verschilt alleen de samenvattingsregel.

Het verschil is één vervanging — 1.024 waar 1.000 bedoeld werd — toegepast eenmaal per stap omhoog op de schaal. Eén stap geeft 2,4 procent, twee geeft 4,9, drie geeft 7,4 en vier geeft 10. Een terabyte is vier stappen boven een byte, dus draagt de vervanging viermaal.

Dat betekent ook dat het gat blijft groeien. De volgende stap, petabyte tegen pebibyte, is 12,6 procent, en een array opgegeven in de ene eenheid en aangeschaft in de andere zit er een achtste naast voordat er iets is opgeslagen.

Elke schijfdoos en productpagina draagt een voetnoot die 1 TB definieert als één biljoen bytes, en die staat er omdat de formulering medio jaren 2000 in de VS werd aangevochten. Die voetnoot is nu de betrouwbaarste zin op de verpakking: hij vertelt je de capaciteit in de enige eenheid met één betekenis.

Wat hij niet kan veranderen, is wat je besturingssysteem daarna afdrukt. Windows blijft viermaal door 1.024 delen en het resultaat TB noemen, dus een schijf van 4 TB leest daar altijd ongeveer 3,63. Vermenigvuldig het geadverteerde cijfer met 0,909 en dat is wat de machine je toont.

Sommige capaciteit gaat werkelijk verloren, en het is de moeite waard dat te scheiden van de eenheidsvraag. Een bestandssysteem moet zijn eigen structuren opslaan — bij NTFS de master file table, bij ext4 de inode-tabellen en journal — en dat zijn echte bytes die niet meer voor bestanden beschikbaar zijn.

Er is een tweede, subtielere kost zodra bestanden binnenkomen: alles wordt in hele blokken opgeslagen, doorgaans 4 KiB, dus een bestand van 100 bytes neemt 4.096 in. Op een schijf met een miljoen kleine bestanden is die afronding in gigabytes te meten.

Wie meerdere van deze schijven samenvoegt, komt de omzetting tweemaal tegen. Acht schijven van 4 TB is 32 TB decimaal, wat de array als 29,1 TiB rapporteert voordat er redundantie is toegepast, en een enkele-pariteitsconfiguratie geeft dan de capaciteit van één schijf terug.

ZFS voegt een derde aftrekking toe, want het is ontworpen om over vrije ruimte ingelicht te worden en gedraagt zich slecht als het vol raakt. Het gebruikelijke advies is een pool comfortabel onder vol te houden in plaats van te vullen.

De regel die elke leverancier overleeft, is alles naar bytes om te rekenen voordat je iets vergelijkt. Een NAS die 16 TB ruwe capaciteit adverteert en een back-updienst die 16 TiB quotum opgeeft, bieden niet dezelfde hoeveelheid, en het verschil is 1,6 TB, wat een hele schijf is.

De tweede regel is een kale hoofdletter-eenheid te wantrouwen en er een met een i erin te vertrouwen. TiB kan alleen 1.099.511.627.776 bytes betekenen; TB betekent een biljoen wanneer een fabrikant het schrijft en 1.099.511.627.776 wanneer Windows het doet.

Is de eenheid eenmaal verrekend, dan heeft een echt tekort meestal een van drie oorzaken, allemaal zichtbaar in het schijfbeheer. Een niet-toegewezen gebied aan het eind betekent dat de partitie kleiner werd gemaakt dan de schijf; een schijf die als 2 TB verschijnt terwijl hij groter is, heeft een MBR-partitietabel gekregen.

De controle die het beslecht, is de bytetelling tegen het opgegeven cijfer van de fabrikant, niet de afgeronde samenvatting. Meldt de ruwe schijf vier biljoen bytes en meldt het volume erop aanmerkelijk minder, dan is het probleem de partitie in plaats van de hardware.