Wat is een ORF-bestand?

ORF is een container: een omhulsel voor stromen die door iets anders zijn gecodeerd. Het bewaart een raster van beeldpunten, dus het wordt zacht zodra je het verder vergroot dan zijn eigen resolutie. Het wordt gebruikt voor fotografie en bewerken.

De extensie is .orf en de volledige naam Olympus Raw Format. Allebei zeggen ze minder dan wat het bestand kan bevatten, en daar gaat de rest van deze pagina over.

Olympus bracht het in 2002 uit. Het komt uit camera’s van Olympus and OM System bodies.

De leeftijd is om een praktische reden interessant: hoe ouder een formaat, hoe meer programma’s de tijd hebben gehad om het te leren.

Hem lezen buiten de eigen software van de leverancier leunt op het werk van andere mensen, meestal door te kijken en niet door documentatie. Dat gaat meestal goed en soms niet, en dat is precies de reden om te converteren wat je wilt bewaren.

ORF bewaart zijn inhoud precies. Opnieuw opslaan verandert niets, dus je kunt het zo vaak openen, bewerken en wegschrijven als je wilt zonder dat er schade opstapelt — en dat is wat er een werkformaat van maakt in plaats van een afleverformaat.

ORF heeft nergens plaats om doorzichtigheid vast te leggen. Wat in de bron doorscheen wordt bij het converteren met een egale kleur gevuld — wit, tenzij er iets anders gekozen wordt.

Tot 12 bits per kanaal. Het kan werken in RGB.

Meer dan acht bits per kanaal is wat een verloop ervan weerhoudt om bij het bewerken in stappen uiteen te vallen: het telt in een werkbestand en bijna nooit in een afgerond bestand.

Adobe Lightroom, OM Workspace en darktable lezen het, en de meeste programma’s van dezelfde soort ook.

Als een bestand niet opengaat ligt het zelden aan het formaat — vaker is het programma ouder dan het formaat. Converteren naar iets ouders is de betrouwbare weg eromheen, en daarvoor is de rest van deze site bedoeld.

Geen enkele browser leest het.

Dat is veruit de meest voorkomende reden om het te converteren: niet dat het formaat slecht is, maar dat de plek waar je het bestand wilt tonen het niet kan lezen.

ORF kan de EXIF-gegevens, de XMP-gegevens en de GPS-coördinaten bevatten.

Over de GPS-coördinaten is het de moeite waard even na te denken voordat een bestand ergens heen gaat: ze vertellen waar de foto is gemaakt, en vrijwel niets wijst je erop dat ze er nog in staan.

ORF is bedoeld om te openen en te wijzigen. Houd het bestand in dit formaat zolang het werk loopt, en exporteer eruit wanneer er een afgeronde versie nodig is.

De terugkerende klachten: programma’s tonen vaak een ingebouwde voorvertoning in plaats van de echte gegevens en buiten het eigen terrein is de ondersteuning ongelijk.

Niets daarvan is een reden om het formaat te mijden. Het zijn de dingen die je beter kent voordat een ervan je verrast, en dat is een andere en een nuttigere bewering.

ORF is wat Olympus en zijn opvolger OM System in raw schrijven — de OM-D- en PEN-toestellen, de OM-1 en zijn opvolgers, en de oudere E-serie spiegelreflexen. Structureel is het een gewone fabrikant-raw op een Bayer-sensor, zoals Sony’s ARW of Nikons NEF.

Het verschil dat telt is fysiek. Micro Four Thirds-sensoren zijn ongeveer een kwart van de oppervlakte van full frame, dus elke sensorcel vangt minder licht. Dat verandert niet wat het bestand is; het verandert wat het bestand waard is.

Schaduwherstel is waar het het eerst opvalt. Drie stops uit een onderbelichte ORF bij ISO 200 optillen werkt schoon; dezelfde bewerking bij ISO 3200 laat kleurruis zien die een full-frame bestand niet zou tonen.

Het praktische gevolg is dat belichtingsdiscipline hier zwaarder loont dan op een grotere sensor. Het beeld in de camera goed krijgen en de raw voor fijnafstelling gebruiken werkt beter dan donker fotograferen en achteraf redden.

Dit is de functie die ORF echt anders maakt dan andere raw-formaten. De camera verschuift de sensor in stappen van een halve en hele pixel tussen acht of zestien belichtingen en combineert die tot één bestand — 50 megapixel op een 20-megapixelsensor uit de hand.

Het resultaat is een enkele ORF met data die geen enkele losse belichting produceerde. Elke sensorcel heeft echte rood-, groen- en blauwmetingen in plaats van geïnterpoleerde, dus kleurdetail is werkelijk hoger. Het verklaart ook waarom het bestand meerdere keren groter is dan een gewoon beeld.

Converters die gewone ORF correct verwerken, kunnen een High Res Shot-bestand weigeren of verminken, omdat de afmetingen en interne indeling niet overeenkomen met wat de demozaïekcode verwacht.

Gedraagt een bestand van dezelfde camera zich anders dan zijn buren, controleer dan eerst of het in High Res-modus geschoten is voordat je iets als beschadigd bestempelt. Olympus Workspace en de grote raw-editors verwerken het.

Olympus legde 12 bits per kanaal vast — 4.096 niveaus — lang na de tijd dat concurrenten naar 14 waren overgestapt. Recente OM System-toestellen schrijven 14 bits, maar een flink deel van de bestaande ORF-bestanden is 12-bit.

Twaalf bits is nog steeds vierduizend niveaus tegenover de 256 van een JPG, dus het argument voor raw fotograferen blijft overeind. Het betekent wel iets minder ruimte voordat banding optreedt in een sterk opgerekt verloop.

Live Composite bouwt een lange belichting op door alleen de delen van elk beeld toe te voegen die lichter werden. Live ND simuleert een grijsfilter. Focus stacking combineert meerdere scherptevlakken in de camera.

Elk hiervan levert een ORF op die structureel gewoon oogt en het product is van verwerking die niet terug te draaien is. De moeite waard om te weten voordat je zo’n bestand als negatief behandelt.

Olympus bouwde zijn reputatie op ingebouwde beeldstabilisatie, en die is echt uitzonderlijk — belichtingen van meerdere seconden uit de hand zijn routine.

Niets in de ORF registreert hoe goed dat werkte. Een licht zacht ogend bestand kan een stabilisatiegrens zijn in plaats van een scherpstelfout, en geen enkele raw-bewerking onderscheidt die twee.

Cameramodel en serienummer, objectief, brandpuntsafstand, diafragma, sluitertijd, ISO, de exacte datum en tijd, de beeldmodus, en of een van de computationele modi gebruikt werd.

Weinig hiervan overleeft omzetting naar JPG of PNG zoals mensen aannemen — de belichtingsvelden komen meestal over, de locatie hangt af van het gereedschap.

Om te delen of af te drukken: JPG op hoge kwaliteit. Voor verder werk buiten een raw-editor, of waar elke pixel moet overleven: PNG of TIFF — en voor een High Res Shot-bestand is TIFF of PNG het eerlijke doel.

Bewaar de ORF hoe dan ook. Voor een High Res- of Live Composite-opname is het origineel dubbel de moeite waard om te bewaren, want het is de enige registratie van iets wat de camera niet nogmaals kan produceren.