PDF naar TIFF omzetten

TIFF is geen formaat dat iemand uit gemak kiest. Het wordt voor je gekozen: door drukkerijen waarvan de werkwijze eromheen is gebouwd, door documentbeheersystemen bij advocatenkantoren, verzekeraars en in de zorg, door notarissen en archiefdiensten, en door scansoftware die sinds de jaren tachtig TIFF schrijft en geen reden ziet daarmee te stoppen.

Wat die allemaal gemeen hebben: ze willen een afbeelding van een pagina zonder iets slims erin — geen lettertype dat vervangen moet worden, geen compressiemethode waar je het oneens over kunt zijn, geen ingesloten object. Precies dat levert TIFF, en zijn koppige omvang is de prijs van gelezen worden door een machine die al vijftien jaar niemand heeft bijgewerkt.

Een PDF-pagina is een reeks instructies: teken dit teken van dit lettertype op deze plek, trek deze lijn, zet deze afbeelding neer. Een TIFF is het resultaat van die instructies één keer uitvoeren, in een bepaalde resolutie, en ze daarna vergeten. De pagina ziet er hetzelfde uit en gedraagt zich totaal anders.

Concreet: de tekst is niet meer te selecteren, te kopiëren of te doorzoeken, links houden op links te zijn, formuliervelden houden op velden te zijn, en het bestand schaalt niet meer — het klopt in de resolutie die je koos en wordt daarboven zacht. Doet iets daarvan ertoe, bewaar dan ook de PDF. Een TIFF maak je voor één bepaalde ontvanger, niet van je enige kopie.

De instelling in punten per inch bepaalt in hoeveel pixels de pagina wordt getekend, en daar hangen kwaliteit en omvang in gelijke mate aan. Bij 150 dpi komt een A4 uit op ongeveer 1240 bij 1754 pixels — op elk scherm comfortabel scherp. Bij 300 dpi is dat 2480 bij 3508, de standaardeis voor drukwerk en voor de meeste archiefnormen. Bij 600 dpi is het 4960 bij 7016, en dat loont alleen bij fijne lijntekeningen of heel kleine letters.

Heeft het systeem dat je bedient een getal gepubliceerd, neem dan dat getal. Waar er geen genoemd wordt, is 300 de veilige standaard voor alles wat afgedrukt zou kunnen worden en 150 voor de rest. Het loont om de handleiding of de aanleverspecificatie erop na te slaan vóór het omzetten: dertig pagina’s opnieuw doen in de juiste resolutie kost meer dan één regel lezen.

Het TIFF dat hier geschreven wordt is ongecomprimeerd basis-RGBA: elke pixel opgeslagen als vier eenvoudige bytes — rood, groen, blauw en alfa — zonder enige codering eromheen. Dat is met opzet, want het is de ene TIFF-variant die elke bestaande lezer accepteert. LZW en de verschillende vormen van JPEG-in-TIFF zijn kleiner en zijn precies het punt waarop oude software bestanden begint te weigeren.

De rekensom volgt daaruit. Een A4 bij 300 dpi is ongeveer 8,7 miljoen pixels, dus zo’n 35 megabyte. Bij 150 dpi ligt dat dichter bij 9. Voor TIFF is dat normaal en geen teken dat er iets misging — moet het bestand per mail reizen, stop het dan in een ZIP, want ongecomprimeerde pixelgegevens laten zich uitstekend comprimeren.

Elke omzetting tekent één pagina. Geef het paginanummer op, voer uit, verhoog het nummer en voer opnieuw uit voor de volgende. Het resultaat is één TIFF per pagina en niet één bestand met meerdere pagina’s erin.

Dat sluit aan bij hoe de systemen die om TIFF vragen meestal werken — één afbeelding per pagina, op volgorde genummerd — en het voorkomt dat een document van tien pagina’s stilzwijgend een bestand van 350 megabyte wordt. Heb je echt een TIFF met meerdere pagina’s nodig, dan moet dat achteraf met een eigen afbeeldingsprogramma worden samengesteld.

De pagina wordt in volle kleur met alfakanaal getekend en zo opgeslagen. Een in zwart-wit gescand document, omgezet bij 300 dpi, is nog steeds een kleuren-TIFF dat zwarte en witte pixels bevat — visueel identiek, structureel iets anders.

Sommige archiefnormen vragen bitonale TIFF (één bit per pixel) of grijswaarden, meestal met Groep 4-faxcompressie. Dat is geen formaatomzetting maar een beeldbeslissing: er moet een drempelwaarde gekozen worden, en die verkeerd kiezen vernietigt dunne lijnen en vage stempels. Software die voor scannen gebouwd is doet dat goed; een omzetter die het raadt niet.

Heeft niemand uitdrukkelijk om TIFF gevraagd, dan zijn die vrijwel zeker het betere antwoord. Een PNG bevat precies dezelfde pixels als het ongecomprimeerde TIFF, zonder verlies, op een fractie van de omvang — en elk programma uit deze eeuw opent het. Een JPG is nog kleiner en volstaat prima voor een pagina die vooral een foto is.

Grijp naar TIFF als een norm, een aanleverportaal of een drukkerij het bij naam noemt. Verder is diezelfde pagina als PNG dezelfde afbeelding in een bestand dat je daadwerkelijk kunt versturen.

De PDF wordt getekend en het TIFF geschreven door code die in je browsertabblad draait. Er wordt niets geüpload, dus er is geen kopie op een server, geen bewaartermijn om naar te vragen en geen wachtrij — en geen groottelimiet behalve die van je eigen geheugen, wat ertoe doet zodra één pagina 35 megabyte wordt.

Gezien wat er doorgaans naar TIFF gaat — ondertekende contracten, patiëntendossiers, processtukken, schadedossiers — is dat geen bijzaak. De veiligste omgang met een vertrouwelijk document is die waarbij het nergens heen reist.