Wat is een JXL-bestand?

JXL is een binair formaat dat alleen iets betekent voor een programma dat het kent. Het bewaart een raster van beeldpunten, dus het wordt zacht zodra je het verder vergroot dan zijn eigen resolutie. Het wordt gebruikt voor archivering en fotografie.

De extensie is .jxl en de volledige naam JPEG XL. Allebei zeggen ze minder dan wat het bestand kan bevatten, en daar gaat de rest van deze pagina over.

Joint Photographic Experts Group bracht het in 2021 uit. De specificatie is ISO/IEC 18181.

De leeftijd is om een praktische reden interessant: hoe ouder een formaat, hoe meer programma’s de tijd hebben gehad om het te leren.

Ze is volledig gepubliceerd, dus wie het formaat wil uitvoeren kan dat uit het document doen in plaats van door te kijken hoe anderen het doen. Daarom duikt het in zo veel programma’s op, en daarom gaan bestanden van twintig jaar geleden nog steeds open. Openbaar is niet hetzelfde als royaltyvrij: waar een formaat een codec omhult, is de octrooilicentie een aparte vraag waarop de standaard geen antwoord geeft.

Het bestaat om één ding goed te doen voor één groep mensen. Buiten die taak is het een slechte standaardkeuze, en binnen die taak is er meestal niets beters.

JXL bewaart zijn inhoud precies. Opnieuw opslaan verandert niets, dus je kunt het zo vaak openen, bewerken en wegschrijven als je wilt zonder dat er schade opstapelt — en dat is wat er een werkformaat van maakt in plaats van een afleverformaat.

JXL draagt een alfakanaal mee, dus een logo houdt zijn zachte randen over alles wat erachter ligt in plaats van in een wit vak aan te komen.

JXL kan een animatie bewaren in plaats van één stilstaand beeld. Dat is de moeite waard om te weten vóór het converteren: een doel dat één beeld bevat houdt het eerste en laat de rest vallen, meestal zonder het te zeggen.

Tot 32 bits per kanaal. Het kan werken in RGB, grijswaarden en een breed kleurbereik.

Meer dan acht bits per kanaal is wat een verloop ervan weerhoudt om bij het bewerken in stappen uiteen te vallen: het telt in een werkbestand en bijna nooit in een afgerond bestand.

GIMP en ImageMagick lezen het, en de meeste programma’s van dezelfde soort ook.

Als een bestand niet opengaat ligt het zelden aan het formaat — vaker is het programma ouder dan het formaat. Converteren naar iets ouders is de betrouwbare weg eromheen, en daarvoor is de rest van deze site bedoeld.

Maar een deel van de browsers leest het.

Waar de ondersteuning ongelijk is, is een tweede formaat ernaast het gebruikelijke antwoord: de browser pakt wat hij begrijpt en niemand valt buiten de boot.

JXL kan de EXIF-gegevens, de XMP-gegevens en ICC-profielen bevatten.

Of daar iets van een conversie overleeft hangt volledig van het doelformaat af, en het eerlijke antwoord is meestal «een deel».

JXL is bedoeld om door te geven, niet om in te werken. Er een bewerken kan en is zelden prettig; de verstandige weg loopt via de bron en een nieuwe export.

De terugkerende klachten: buiten het eigen terrein is de ondersteuning ongelijk.

Niets daarvan is een reden om het formaat te mijden. Het zijn de dingen die je beter kent voordat een ervan je verrast, en dat is een andere en een nuttigere bewering.

Dit is de mogelijkheid die niets anders heeft. JPEG XL kan een bestaande JPEG nemen, ongeveer 20 procent kleiner herencoderen, en later het origineel byte voor byte reconstrueren — geen visueel identiek beeld, hetzelfde bestand, met dezelfde checksum.

Dat verandert wat er gevraagd wordt. Een fotobibliotheek omzetten naar WebP of AVIF betekent een keuze maken: de JPEG’s gaan door een tweede lossy pas, en de originelen blijven ernaast bewaard of verdwijnen. Herencoderen naar JXL is omkeerbaar, dus kan een archief van twintig jaar een vijfde kleiner worden zonder iets op het spel te zetten. Geen ander formaat biedt dit, en het is het sterkste argument dat het formaat heeft.

JPEG XL heeft een lossy-modus die concurreert met AVIF en een lossless-modus die concurreert met PNG, en anders dan WebP’s twee modi delen deze een ontwerp in plaats van twee compressors onder één extensie te zijn. Lossless JXL is doorgaans 30 tot 40 procent kleiner dan PNG.

Het ondersteunt ook progressief decoderen — een gedeeltelijk gedownload bestand rendert als een lagere-resolutieversie van het hele beeld in plaats van de bovenste paar rijen. AVIF bereikt iets vergelijkbaars alleen via een gelaagde codering die vrijwel geen enkele encoder produceert, en op een trage verbinding is dat het verschil tussen direct iets zien en niets zien.

Chrome implementeerde JPEG XL achter een vlag en verwijderde het in 2023, met de mededeling dat de interesse van het ecosysteem onvoldoende was om het onderhoud te rechtvaardigen. De beslissing werd langdurig betwist door fotografen, browseringenieurs en de beeldcompressiegemeenschap, en stagneerde het formaat op het web feitelijk.

Apple voegde vervolgens ondersteuning toe in Safari 17 in 2023, en het werkt op zowel macOS als iOS. De positie vandaag is dus echt verdeeld: Safari ja, Firefox achter een vlag, Chrome nee. Een formaat met een ongewoon sterk technisch argument en ongewoon slecht geluk, en de reden dat een JXL-bestand simpelweg niet toont bij degene aan wie je het stuurt.

Safari op macOS en iOS, wat een aanzienlijk deel van het beeldverkeer is. Adobe’s applicaties, die ondersteuning toevoegden. Een groeiende set beeldtools en bibliotheken. Sommige cameramerken hebben het als opnameoptie uitgebracht.

Het praktische gevolg is dat JXL vandaag meer zin heeft als opslag- en archiveringsformaat dan als leveringsformaat. Een bibliotheek op je eigen schijf comprimeren is een beslissing die je zelf beheerst; JXL op een publieke webpagina zetten betekent dat een groot deel van de bezoekers niets ziet.

JPEG XL werd in 2022 gestandaardiseerd uit twee inzendingen: Google’s PIK en Cloudinary’s FUIF, zelf afstammend van FLIF. Het resultaat draagt ideeën van beide, wat verklaart waarom het zowel fotografische als synthetische beelden goed verwerkt in plaats van op één afgestemd te zijn.

De afstamming doet ertoe om één praktische reden: de JPEG-herencoderingsfunctie kwam voort uit bewust ontwerp in plaats van een gelukkig toeval. Het comité wilde het bestaande JPEG-corpus migreerbaar maken, en dat doel vormde het formaat.

Tot 32 bits per kanaal, breed kleurbereik en HDR. Een echt alfakanaal in zowel de lossy als de lossless modus. Animatie. Beelden veel groter dan andere formaten toestaan — de dimensielimieten zijn eerder theoretisch dan praktisch.

Het codeert ook aanzienlijk sneller dan AVIF, wat AVIF’s belangrijkste zwakte is. Op die as is JXL de praktischere van de twee moderne formaten, wat zijn positie op het web frustrerender maakt in plaats van minder.

Herencodeer je een bestaande JPEG, gebruik dan de lossless JPEG-herencoderingsmodus, die omkeerbaar is en niets kost. Codeer je die JPEG in plaats daarvan via JXL’s gewone lossy-modus, dan stuur je een al gecomprimeerd beeld door een tweede lossy pas en stapelt de schade op.

De twee bewerkingen lijken op elkaar in de interface van een tool en zijn totaal verschillend in wat ze kosten. Het is het nuttigste om goed te doen bij het werken met het formaat, en het is makkelijk fout te doen omdat het onderscheid zelden nadrukkelijk wordt gemaakt.

JPG wanneer het bestand iemand moet bereiken wiens browser of software geen JXL toont, wat vandaag de meeste mensen betekent. Verwacht een groter bestand bij dezelfde zichtbare kwaliteit. PNG wanneer het beeld transparantie heeft of een schermafbeelding of diagram is.

Bitdiepte is het verlies om op te letten. Een JXL met meer dan acht bits per kanaal omgezet naar JPG of PNG heeft minder niveaus beschikbaar in verlopen, wat een lucht kan doen banden. Bewaar de JXL — gegeven zijn positie is het zeer waarschijnlijk de archiefkopie en is het omgezette bestand degene die je verstuurt.

Voor een persoonlijk archief op je eigen opslag is de JPEG-herencodering alleen al een sterk argument: een vijfde kleiner, volledig omkeerbaar, niets riskeren. Dat is een zeldzaam aanbod en het hangt van geen enkele browserovereenkomst af.

Voor alles wat gepubliceerd wordt, nog niet. Zonder Chrome kan het formaat niet als primair beeld dienen, en een terugval voor de meerderheid onderhouden neemt het grootste deel van het voordeel weg. Dat kan veranderen — Safari’s ondersteuning was zelf een ommekeer van de trend — maar een beslissing van vandaag moet rusten op waar het nu werkt in plaats van waar het verdient te zijn.