Wat is een WebP-bestand?

WebP is een binair formaat dat alleen iets betekent voor een programma dat het kent. Het bewaart een raster van beeldpunten, dus het wordt zacht zodra je het verder vergroot dan zijn eigen resolutie. Het wordt gebruikt voor het web en een af bestand overdragen.

De extensie is .webp en de volledige naam WebP Image. Allebei zeggen ze minder dan wat het bestand kan bevatten, en daar gaat de rest van deze pagina over.

Google bracht het in 2010 uit. De specificatie is RFC 9649.

De leeftijd is om een praktische reden interessant: hoe ouder een formaat, hoe meer programma’s de tijd hebben gehad om het te leren.

Ze is volledig gepubliceerd, dus wie het formaat wil uitvoeren kan dat uit het document doen in plaats van door te kijken hoe anderen het doen. Daarom duikt het in zo veel programma’s op, en daarom gaan bestanden van twintig jaar geleden nog steeds open. Openbaar is niet hetzelfde als royaltyvrij: waar een formaat een codec omhult, is de octrooilicentie een aparte vraag waarop de standaard geen antwoord geeft.

WebP bewaart zijn inhoud precies. Opnieuw opslaan verandert niets, dus je kunt het zo vaak openen, bewerken en wegschrijven als je wilt zonder dat er schade opstapelt — en dat is wat er een werkformaat van maakt in plaats van een afleverformaat.

WebP draagt een alfakanaal mee, dus een logo houdt zijn zachte randen over alles wat erachter ligt in plaats van in een wit vak aan te komen.

WebP kan een animatie bewaren in plaats van één stilstaand beeld. Dat is de moeite waard om te weten vóór het converteren: een doel dat één beeld bevat houdt het eerste en laat de rest vallen, meestal zonder het te zeggen.

Tot 8 bits per kanaal. Het kan werken in RGB en YCbCr, het model waarin video en JPEG comprimeren.

Acht bits per kanaal is wat een scherm laat zien en wat vrijwel elk afleverformaat meebrengt.

WebP kan geen beeld beschrijven dat langer is dan 16.383 beeldpunten per zijde. Dat ligt ver boven een gewone foto en goed binnen bereik van een aan elkaar genaaid panorama of een scan op hoge resolutie — precies daar kom je hem tegen.

Adobe Photoshop, GIMP en Squoosh lezen het, en de meeste programma’s van dezelfde soort ook.

Als een bestand niet opengaat ligt het zelden aan het formaat — vaker is het programma ouder dan het formaat. Converteren naar iets ouders is de betrouwbare weg eromheen, en daarvoor is de rest van deze site bedoeld.

Elke actuele browser leest het.

Je kunt het dus zonder zorgen op een pagina zetten of aan een bericht hangen, zonder je af te vragen wat de andere kant geïnstalleerd heeft.

WebP kan de EXIF-gegevens, de XMP-gegevens en ICC-profielen bevatten.

Of daar iets van een conversie overleeft hangt volledig van het doelformaat af, en het eerlijke antwoord is meestal «een deel».

WebP is bedoeld om door te geven, niet om in te werken. Er een bewerken kan en is zelden prettig; de verstandige weg loopt via de bron en een nieuwe export.

WebP heeft twee werkwijzen die vrijwel niets gemeen hebben. De verliesgevende stamt af van de videocodering VP8 en neemt het op tegen JPEG; de verliesvrije is een volstrekt ander algoritme en neemt het op tegen PNG. In beide gevallen draagt het bestand dezelfde extensie, en niets in de naam verraadt welke u voor u hebt.

Dat telt bij hercomprimeren. Een verliesgevende WebP die opnieuw door een verliesgevende codering gaat, stapelt artefacten op zoals een JPEG dat zou doen; een verliesvrije verliest er niets bij. Weet u niet met welke van de twee u te maken hebt, dan is niet hercomprimeren en teruggaan naar het origineel de verstandige keuze.

Bijna niemand maakt met opzet een WebP. Wie op deze pagina belandt heeft doorgaans een afbeelding van een webpagina opgeslagen en houdt nu een bestand vast dat het bewerkingsprogramma, het bedrijfssysteem of de drukker niet aanneemt.

Daarom loopt de meestgevraagde omzetting naar JPG of PNG en niet andersom. Welke van de twee bepaalt de inhoud: een foto gaat naar JPG, en een afbeelding met doorzichtige delen of met tekst gaat naar PNG, omdat JPG geen transparantie kent en scherpe randen bederft.

Bij gelijk uiterlijk weegt een verliesgevende WebP vijfentwintig tot vijfendertig procent minder dan een JPEG. De winst komt uit een slimmere voorspelling van de blokken, geërfd van een videocodec die moet raden wat er in het volgende beeld gebeurt.

Het voordeel is niet overal even groot. Bij gewone foto’s klopt het genoemde bereik; bij zeer kleine of al zwaar gecomprimeerde afbeeldingen verdampt het bijna, en soms blijft de JPEG kleiner. Het loont dat te proberen in plaats van dertig procent op elk bestand te veronderstellen.

Bij precies de inhoud waarvoor PNG is bedacht — tekeningen, schermafbeeldingen, vlakke vormgeving — levert verliesvrije WebP meestal een twintig tot dertig procent lichter bestand op, met identieke beeldpunten en dezelfde getrapte transparantie.

De rekensom klopt niet meer zodra de afbeelding nog bewerkt moet worden, want PNG wordt door elk bestaand grafisch programma gelezen terwijl WebP nog op weigeringen stuit. Als afleveringsformaat naar een browser is het de betere keuze; als werkformaat niet.

Een geanimeerde WebP gebruikt dezelfde compressie tussen beelden als een video: hij legt vast wat er van beeld tot beeld verandert in plaats van alles opnieuw te tekenen. GIF kan dat niet en sleept bovendien de grens van 256 kleuren en de transparantie van één bit mee.

Dezelfde animatie weegt in WebP daardoor vaak een vijfde of een tiende van de gelijkwaardige GIF, met meer kleuren en schone randen. Hebt u in de hand waar het bestand terechtkomt, dan verslaat alleen een echte MP4 een geanimeerde WebP nog.

De browsers zijn het probleem niet meer: ze lezen het allemaal al jaren, Safari inbegrepen. De weigering komt elders vandaan — e-mailprogramma’s, bedrijfssoftware, uploadformulieren die drie extensies opsommen, bewerkingsprogramma’s van enkele jaren oud, en de drukkerij, waar de keten nog altijd in TIFF en JPEG werkt.

Precies daarom is de omzetting naar JPG hier de meestgevraagde. Moet een WebP-bestand naar iemand van wie u het gereedschap niet kent, dan kost vooraf omzetten een seconde en is de vraag van tafel.

AVIF is de volgende stap en comprimeert beter dan WebP, doorgaans nog eens twintig tot dertig procent, met inmiddels volledige browserondersteuning. Op efficiëntie is de zaak beslecht.

WebP blijft in twee concrete gevallen te verkiezen: wanneer er snel gecodeerd moet worden, want AVIF doet er veel langer over, en wanneer de bestemming geen browser is maar software die WebP inmiddels leest en AVIF nog niet. Dat is een voorsprong uit ouderdom, en hij slinkt elk jaar.