Wat is een AVIF-bestand?

AVIF is een container: een omhulsel voor stromen die door iets anders zijn gecodeerd. Het bewaart een raster van beeldpunten, dus het wordt zacht zodra je het verder vergroot dan zijn eigen resolutie. Het wordt gebruikt voor het web en een af bestand overdragen.

De extensie is .avif en de volledige naam AV1 Image File Format. Allebei zeggen ze minder dan wat het bestand kan bevatten, en daar gaat de rest van deze pagina over.

Alliance for Open Media bracht het in 2019 uit. De specificatie is AV1 Image File Format.

De leeftijd is om een praktische reden interessant: hoe ouder een formaat, hoe meer programma’s de tijd hebben gehad om het te leren.

Ze is volledig gepubliceerd, dus wie het formaat wil uitvoeren kan dat uit het document doen in plaats van door te kijken hoe anderen het doen. Daarom duikt het in zo veel programma’s op, en daarom gaan bestanden van twintig jaar geleden nog steeds open. Openbaar is niet hetzelfde als royaltyvrij: waar een formaat een codec omhult, is de octrooilicentie een aparte vraag waarop de standaard geen antwoord geeft.

AVIF bewaart zijn inhoud precies. Opnieuw opslaan verandert niets, dus je kunt het zo vaak openen, bewerken en wegschrijven als je wilt zonder dat er schade opstapelt — en dat is wat er een werkformaat van maakt in plaats van een afleverformaat.

AVIF draagt een alfakanaal mee, dus een logo houdt zijn zachte randen over alles wat erachter ligt in plaats van in een wit vak aan te komen.

AVIF kan een animatie bewaren in plaats van één stilstaand beeld. Dat is de moeite waard om te weten vóór het converteren: een doel dat één beeld bevat houdt het eerste en laat de rest vallen, meestal zonder het te zeggen.

Tot 12 bits per kanaal. Het kan werken in RGB, YCbCr, het model waarin video en JPEG comprimeren en een breed kleurbereik.

Meer dan acht bits per kanaal is wat een verloop ervan weerhoudt om bij het bewerken in stappen uiteen te vallen: het telt in een werkbestand en bijna nooit in een afgerond bestand.

AVIF kan geen beeld beschrijven dat langer is dan 65.536 beeldpunten per zijde. Dat ligt ver boven een gewone foto en goed binnen bereik van een aan elkaar genaaid panorama of een scan op hoge resolutie — precies daar kom je hem tegen.

Meestal bevat het AV1. Dit onderscheid zit achter de meeste «waarom speelt dit niet af»-vragen: twee bestanden met dezelfde extensie kunnen totaal verschillende coderingen bevatten, en een speler die de ene weigert kan prima uit de voeten met de andere.

Het verklaart ook waarom van container wisselen vaak snel en verliesvrij is terwijl van codec wisselen geen van beide is. Dezelfde stroom in een andere doos leggen schrijft de doos opnieuw; hercoderen schrijft het beeld opnieuw.

GIMP, Squoosh en ImageMagick lezen het, en de meeste programma’s van dezelfde soort ook.

Als een bestand niet opengaat ligt het zelden aan het formaat — vaker is het programma ouder dan het formaat. Converteren naar iets ouders is de betrouwbare weg eromheen, en daarvoor is de rest van deze site bedoeld.

Actuele browsers lezen het, oudere niet.

Waar de ondersteuning ongelijk is, is een tweede formaat ernaast het gebruikelijke antwoord: de browser pakt wat hij begrijpt en niemand valt buiten de boot.

AVIF kan de EXIF-gegevens, de XMP-gegevens en ICC-profielen bevatten.

Of daar iets van een conversie overleeft hangt volledig van het doelformaat af, en het eerlijke antwoord is meestal «een deel».

AVIF is bedoeld om door te geven, niet om in te werken. Er een bewerken kan en is zelden prettig; de verstandige weg loopt via de bron en een nieuwe export.

De terugkerende klachten: het schrijft traag vergeleken met zijn buren.

Niets daarvan is een reden om het formaat te mijden. Het zijn de dingen die je beter kent voordat een ervan je verrast, en dat is een andere en een nuttigere bewering.

AVIF slaat stilstaande beelden op met AV1, de videocodec ontwikkeld door de Alliance for Open Media — Google, Mozilla, Netflix, Amazon, Apple en anderen — en uitgebracht in 2018. Een AVIF is in essentie één AV1-beeld in een container.

Het comprimeert ongeveer vijftig procent kleiner dan JPEG bij gelijke zichtbare kwaliteit en ongeveer twintig procent kleiner dan WebP. Wat dit formaat anders maakt dan eerdere uitdagers, is dat elke grote browser het nu decodeert.

Technisch zijn AVIF en HEIC nauwe verwanten: vergelijkbare containerafkomst, vergelijkbare mogelijkheden, vergelijkbare compressie. Het verschil is dat HEIC HEVC gebruikt, gedekt door patentpools met royalty’s per apparaat, en AVIF AV1, dat de alliantie bewust royaltyvrij bouwde.

Dat ene verschil besliste alles. Browsers konden een AV1-decoder uitleveren zonder licenties te onderhandelen, en konden dat niet voor HEVC. Daarom eindigden technisch vergelijkbare formaten in compleet gescheiden werelden.

Dit is het deel dat de meeste stukken over AVIF weglaten. Coderen is duur — vaak tien tot vijftig keer trager dan JPEG voor hetzelfde beeld, en aanzienlijk trager dan WebP. Decoderen is snel, wat de juiste kant op is, maar de asymmetrie is groot.

Voor een site met een buildstap die beelden eenmalig produceert en miljoenen keren serveert, is dat geen probleem. Voor iemand die op aanvraag een map vakantiefoto’s omzet op een laptop, is de wachttijd reëel.

Tien en twaalf bits per kanaal in plaats van acht, wat verhindert dat een verloop trapt. Breed kleurbereik en HDR. Een echt alfakanaal, ook op lossy beelden. Verliesvrije modus. Animatie.

Die laatste combinatie — een fotografisch beeld met zachte transparante randen, lossy gecomprimeerd — heeft geen tegenhanger in JPEG of PNG. HDR-ondersteuning is degene die de komende jaren het meest gaat tellen.

AVIF is het meest indrukwekkend bij agressieve instellingen, niet bij hoge. Bij bestandsgroottes waar JPEG duidelijke blokvorming geeft en WebP zichtbaar uitsmeert, oogt AVIF nog redelijk — glad in plaats van kapot.

Het gevolg is dat instellingen die mensen uit JPEG meenemen meestal verkeerd zijn. Een kwaliteitscijfer dat roekeloos zou zijn in JPEG levert vaak een acceptabele AVIF op.

AVIF valt bij lage kwaliteit niet uiteen zoals JPEG — het strijkt glad. Fijne textuur zoals huidporiën, stofweving en filmkorrel kan stilletjes platgeslagen worden tot iets schoners en minder echts.

Dat is vaak te verkiezen boven blokvorming, en het is een ander soort mankement — er zullen geen duidelijke artefacten zijn, alleen minder detail dan er was. Vergelijk met het origineel op volledige grootte.

Elke huidige browser leest AVIF — Chrome sinds 2020, Firefox 2021, Safari 2022 — en het werkt in recente Windows, macOS, Android en iOS. Dat is een veel betere positie dan WebP had op dezelfde leeftijd.

Daarbuiten dunt het snel uit. Desktopfotosoftware is inconsistent, drukkerijen en fotolabs weigeren het meestal, oudere apparaten kennen het niet, en veel uploadformulieren hebben er nog nooit van gehoord.

AVIF waar beelden eenmalig geproduceerd en vaak geserveerd worden, waar de besparing in omvang optelt, en waar HDR of tien-bit kleur telt. WebP waar codeersnelheid telt, waar ondersteuning buiten de browser meespeelt.

Beide serveren en de browser laten kiezen is de gangbare aanpak voor grote sites. Voor iemand die zelf een map beelden omzet, is WebP meestal het praktischere antwoord en AVIF het indrukwekkendere.

JPG wanneer het beeld een foto is die ergens heen gaat dat geen AVIF accepteert — een drukkerij, een ouder programma, een inzendformulier. Verwacht een aanmerkelijk groter bestand bij dezelfde zichtbare kwaliteit. PNG wanneer het beeld transparantie heeft of een schermafbeelding of diagram is.

Bitdiepte is het echte verlies. Een tien-bit AVIF omgezet naar een acht-bit JPEG of PNG heeft minder niveaus beschikbaar in verlopen, wat als banding in een lucht kan opvallen. Bewaar het origineel waar de foto ertoe doet.