Wat is een ODP-bestand?

ODP is een container: een omhulsel voor stromen die door iets anders zijn gecodeerd. Het wordt gebruikt voor bewerken.

De extensie is .odp en de volledige naam OpenDocument Presentation. Allebei zeggen ze minder dan wat het bestand kan bevatten, en daar gaat de rest van deze pagina over.

OASIS bracht het in 2005 uit. De specificatie is ISO/IEC 26300.

De leeftijd is om een praktische reden interessant: hoe ouder een formaat, hoe meer programma’s de tijd hebben gehad om het te leren.

Ze is volledig gepubliceerd, dus wie het formaat wil uitvoeren kan dat uit het document doen in plaats van door te kijken hoe anderen het doen. Daarom duikt het in zo veel programma’s op, en daarom gaan bestanden van twintig jaar geleden nog steeds open. Openbaar is niet hetzelfde als royaltyvrij: waar een formaat een codec omhult, is de octrooilicentie een aparte vraag waarop de standaard geen antwoord geeft.

Een ODP-bestand is niet tot één pagina beperkt, en dat telt bij het converteren naar iets dat dat wel is: één omzetting levert één bestand op met daarin één pagina — de eerste, tenzij de omzetter je laat kiezen welke.

ODP bevat een presentatie: één dia per scherm, op een beamer gesneden en niet op papier.

Daaruit volgt hoe het converteert: één pagina per dia, met platgeslagen animaties, want een pagina kan niet in etappes verschijnen.

LibreOffice Impress en Microsoft PowerPoint lezen het, en de meeste programma’s van dezelfde soort ook.

Als een bestand niet opengaat ligt het zelden aan het formaat — vaker is het programma ouder dan het formaat. Converteren naar iets ouders is de betrouwbare weg eromheen, en daarvoor is de rest van deze site bedoeld.

Geen enkele browser leest het.

Dat is veruit de meest voorkomende reden om het te converteren: niet dat het formaat slecht is, maar dat de plek waar je het bestand wilt tonen het niet kan lezen.

ODP is bedoeld om te openen en te wijzigen. Houd het bestand in dit formaat zolang het werk loopt, en exporteer eruit wanneer er een afgeronde versie nodig is.

Een ODP is een archief. Erin zitten XML-documenten die de dia’s, de mastersjablonen en de stijlen beschrijven, plus een map met elke afbeelding, grafiek en ingebed object. Hernoem er een naar .zip en het opent als elk ander archief.

Die structuur wordt gedeeld met PPTX, ook een ZIP van XML, en verklaart waarom omzetten tussen de twee zo goed werkt. De vocabulaires verschillen; de vorm niet.

Meestal LibreOffice Impress en zijn voorgangers. Ook van publieke instanties die onder beleid voor open formaten werken — verschillende overheden vereisen OpenDocument voor documenten die ze publiceren of ontvangen.

De andere route is een machine zonder Microsoft Office: een Linux-bureaublad, een Chromebook, een school, een laptop zonder licentie. Impress is gratis en zijn standaarduitvoer is ODP, dus het bestand is een bijproduct van wat beschikbaar was.

Een dia is opgemaakt tegen lettertypen. Open er een op een machine zonder die lettertypen en er wordt een vervanging gebruikt, op een andere breedte — zodat een kop die op één regel paste er nu twee nodig heeft, een tekstvak overloopt, en een zorgvuldig geplaatst bijschrift onder de afbeelding komt te staan in plaats ernaast.

Dit treft presentaties veel harder dan documenten, omdat een dia geen reflow heeft om het verschil op te vangen. Houd je aan lettertypen die overal bestaan, of embed ze als de software dat aanbiedt. Voor een deck dat je niet zelf presenteert, is een PDF sturen de betrouwbare oplossing.

Tekst, lay-out, afbeeldingen, tabellen en grafieken zetten in beide richtingen goed om — de formaten beschrijven dezelfde soort dingen. Diasjablonen komen structureel over, al is een sterk aangepaste master het bekijken waard achteraf.

Wat vervalt zijn de bewegende delen. Animaties en overgangen hebben verschillende vocabulaires in de twee formaten, dus een effect wordt óf de dichtstbijzijnde equivalent óf verdwijnt; complexe getimede sequenties vereenvoudigen meestal. Ingebedde video en audio zijn het minst betrouwbaar.

PDF, tenzij ze specifiek om iets bewerkbaars vragen. Het kan geen lettertype kwijtraken, geen codec missen, en opent op elke machine in elke zaal. De overweldigende meerderheid van presentatierampen wordt door deze ene keuze vermeden.

Moet het deck bewerkbaar blijven — een gedeeld sjabloon, een sessie waar iemand anders dia’s toevoegt — stuur dan PPTX. Bewaar de ODP als je eigen werkkopie. En zijn animaties of ingebedde video essentieel voor de talk, neem dan je eigen laptop mee.

ODP bewaart spreeknotities bij elke dia, en die overleven de omzetting naar PPTX. Wat varieert is of ze de omzetting naar PDF overleven — dat hangt volledig af van welke lay-out wordt geëxporteerd, en de standaard is alleen dia’s.

Het is de moeite waard om te weten voor een talk: notitiepagina’s exporteren levert een document op met elke dia boven zijn notities. Handout-lay-outs, met verscheidene dia’s per pagina, zijn een aparte exportoptie en het juiste om achteraf rond te sturen.

Omdat het formaat een ZIP is, is een beschadigde ODP niet noodzakelijk een verloren deck. Hernoem het naar .zip, open het, en de afbeeldingen zitten allemaal in een mediamap op hun oorspronkelijke resolutie. De tekst staat in een XML-document en is leesbaar.

Dit is een echte hersteloptie en werkt wanneer de presentatiesoftware het bestand weigert. Het beantwoordt ook de alledaagsere vraag hoe je het volledige formaat van een afbeelding uit een deck haalt zonder een dia te fotograferen.

Een grafiek op een ODP-dia is geen tekening maar een klein rekenblad met de bijbehorende weergave-instructies, apart opgeslagen in het archief. Dat is waarom de cijfers achter een grafiek nog bewerkbaar zijn nadat de dia is gemaakt, jaren later.

Het is ook waarom een deck met veel grafieken groter is dan de zichtbare inhoud doet vermoeden — elke grafiek draagt zijn eigen datatabel mee, ook als niemand die ooit opnieuw opent.