Wat is een PPTX-bestand?

PPTX is een container: een omhulsel voor stromen die door iets anders zijn gecodeerd. Het wordt gebruikt voor bewerken.

De extensie is .pptx en de volledige naam PowerPoint Presentation. Allebei zeggen ze minder dan wat het bestand kan bevatten, en daar gaat de rest van deze pagina over.

Microsoft bracht het in 2007 uit. De specificatie is ECMA-376.

De leeftijd is om een praktische reden interessant: hoe ouder een formaat, hoe meer programma’s de tijd hebben gehad om het te leren.

Ze is volledig gepubliceerd, dus wie het formaat wil uitvoeren kan dat uit het document doen in plaats van door te kijken hoe anderen het doen. Daarom duikt het in zo veel programma’s op, en daarom gaan bestanden van twintig jaar geleden nog steeds open. Openbaar is niet hetzelfde als royaltyvrij: waar een formaat een codec omhult, is de octrooilicentie een aparte vraag waarop de standaard geen antwoord geeft.

Een PPTX-bestand is niet tot één pagina beperkt, en dat telt bij het converteren naar iets dat dat wel is: één omzetting levert één bestand op met daarin één pagina — de eerste, tenzij de omzetter je laat kiezen welke.

PPTX kan geen uitvoerbare code meedragen. Daarom laten mailservers en documentportalen het door waar ze zijn macro-tweelingbroer tegenhouden.

PPTX bevat een presentatie: één dia per scherm, op een beamer gesneden en niet op papier.

Daaruit volgt hoe het converteert: één pagina per dia, met platgeslagen animaties, want een pagina kan niet in etappes verschijnen.

Microsoft PowerPoint, LibreOffice Impress en Keynote lezen het, en de meeste programma’s van dezelfde soort ook.

Als een bestand niet opengaat ligt het zelden aan het formaat — vaker is het programma ouder dan het formaat. Converteren naar iets ouders is de betrouwbare weg eromheen, en daarvoor is de rest van deze site bedoeld.

Geen enkele browser leest het.

Dat is veruit de meest voorkomende reden om het te converteren: niet dat het formaat slecht is, maar dat de plek waar je het bestand wilt tonen het niet kan lezen.

PPTX is bedoeld om te openen en te wijzigen. Houd het bestand in dit formaat zolang het werk loopt, en exporteer eruit wanneer er een afgeronde versie nodig is.

PPTX is een Office Open XML-pakket: een ZIP-archief met een XML-document per dia, meer voor de masters en lay-outs, een relatiebestand dat bijhoudt wat naar wat verwijst, en een mediamap met elke afbeelding, video en geluid.

Die structuur verklaart het meeste gedrag van het formaat. Het is waarom een deck van veertig dia’s snel opent — alleen wat nodig is wordt gelezen. Het is waarom een beschadigd deck vaak herstelbaar is: de afbeeldingen zitten in een map binnen het archief op volledige resolutie.

Een deck heeft diasjablonen, elk met verscheidene lay-outs, en elke dia is een instantie van een lay-out. Verander de master en elke dia volgt. Dat is het mechanisme, en het is degene waar mensen tegen vechten in plaats van hem te gebruiken.

Het symptoom is bekend: een kop die terugkeert naar het verkeerde lettertype, een logo dat op dia’s verschijnt waar je het niet plaatste. Dat is allemaal de master die zichzelf laat gelden boven lokale opmaak. Het van dia tot dia oplossen is de langzame weg; de master aanpassen is de snelle.

Vrijwel altijd de afbeeldingen. Een foto van een telefoon is duizenden pixels breed en wordt op volledige resolutie opgeslagen ook al wordt hij weergegeven op briefkaartformaat, en twintig daarvan geeft een deck dat niemand kan mailen.

PowerPoint heeft een functie om afbeeldingen te comprimeren die verkleint naar wat werkelijk nodig is en bijgesneden delen verwijdert — bijsnijden in PowerPoint verbergt de rest van de foto in plaats van hem te verwijderen.

Video en audio kunnen worden ingebed in het bestand of gekoppeld aan een bestand op schijf. Gekoppelde media zit niet in het deck, dus een presentatie die perfect afspeelt op je eigen machine heeft stille gaten op elke andere — de klassieke storing tien minuten voor een talk.

Zelfs ingebedde media hangt af van of de codec beschikbaar is waar het deck wordt geopend. Voor een talk die je niet zelf presenteert is een PDF sturen en video apart aanleveren, of presenteren vanaf je eigen laptop, de betrouwbare aanpak.

Een dia heeft geen reflow om een vervangen lettertype op te vangen. Open een deck op een machine zonder het lettertype en elk tekstvak wordt opgemaakt met iets van andere breedte — koppen breken naar een tweede regel, bijschriften lopen over.

PowerPoint kan lettertypen embedden, wat dit oplost en het bestand vergroot, afhankelijk van de licentie van het lettertype. Het alternatief is lettertypen gebruiken die overal bestaan. PDF verwijdert de vraag helemaal, wat verklaart waarom het het juiste is om te sturen voor alles definitiefs.

PPT is het binaire formaat dat PowerPoint schreef tot 2007. Het is de moeite waard om alles dat er nog in staat om te zetten: PPTX is kleiner omdat het gecomprimeerd is, het is een gedocumenteerde standaard in plaats van een teruggerekend binair formaat, en het kan de oude macrovirussen niet dragen die PPT tot een veiligheidsrisico maakten.

ODP is het OpenDocument-equivalent, native voor LibreOffice Impress. Omzetting in beide richtingen behandelt tekst, lay-out, afbeeldingen, tabellen en grafieken goed; animaties en overgangen komen bij benadering over of verdwijnen.

Hernoem naar .zip en open het: elke afbeelding zit in een mediamap op volledige resolutie, wat veel beter is dan een dia fotograferen, en de dia-tekst staat in leesbare XML. Dit werkt ook wanneer PowerPoint weigert een beschadigd bestand te openen.

Voor delen doen de exportopties er meer toe dan mensen gebruiken. Notitiepagina’s produceren een document met elke dia boven zijn sprekersnotities. Handouts zetten verscheidene dia’s op een pagina voor achteraf rondsturen. En exporteren naar PDF garandeert dat de ontvanger ziet wat jij zag.

Een grafiek op een dia is geen afbeelding maar een klein Excel-werkblad met de bijbehorende weergave-instructies, allebei apart opgeslagen in het archief. Dat is waarom een grafiek in PowerPoint dubbelklikbaar blijft en de onderliggende cijfers bewerkbaar zijn, jaren na het aanmaken.

Het is ook waarom een deck met veel grafieken groter is dan de zichtbare inhoud doet vermoeden: elke grafiek draagt zijn eigen datatabel mee, ook als die nooit meer wordt geopend.

Een met wachtwoord beveiligde PPTX versleutelt het hele ZIP-pakket volgens een Microsoft-eigen schema, niet slechts de inhoud van de dia’s. Zonder het wachtwoord is er geen archief om te hernoemen naar .zip en te inspecteren — de herstelroute via het archief werkt dan niet.

Dat maakt wachtwoordbeveiliging op een PPTX een ander mechanisme dan op een ZIP-archief zonder Office-inhoud, en het is de reden dat vergeten wachtwoorden op een beveiligd deck zelden op te lossen zijn zonder het wachtwoord zelf.